Pramāṇa · Search · About · API

Katha Upanishad 2.8

Commentary of Śaṅkarācārya of Śaṅkarācārya 2.8

Language
Sanskrit

2.8

kasmāt ? na hi nareṇa manuṣyeṇa avareṇa proktaḥ avareṇa hīnena prākṛtabuddhinetyetat | uktaḥ eṣaḥ ātmā yaṃ tvaṃ māṃ pṛcchasi | na hi suṣṭhu samyak vijñeyaḥ vijñātuṃ śakyaḥ yasmāt bahudhā asti nāsti kartākartā śuddho'śuddha ityādyanekadhā cintyamānaḥ vādibhiḥ | kathaṃ punaḥ suvijñeya iti, ucyate—ananyaprokte ananyena apṛthagdarśinācāryeṇa pratipādyabrahmātmabhūtena prokte ukte ātmani gatiḥ, anekadhā astināstītyādilakṣaṇā cintā gatiḥ, atra asminnātmani nāsti na vidyate sarvavikalpagatipratyastamitarūpatvādātmanaḥ | athavā svātmabhūte ananyasmin ātmani prokte ananyaprokte gatiḥ atra anyāvagatirnāsti jñeyasyānyasyābhāvāt | jñānasya hyeṣā parā niṣṭhā yadātmaikatvavijñānam | ataḥ gantavyābhāvānna gatiratrāvaśiṣyate saṃsāragatirvātra nāstyananya ātmani prokte nāntarīyakatvāttadvijñānaphalasya mokṣasya | athavā procyamānabrahmātmabhūtenācāryeṇa ananyatayā prokte ātmani agatiḥ anavabodho'parijñānamatra nāsti | bhavatyevāvagatistadviṣayā śrotustadananyo'hamityācāryasyevetyarthaḥ | evaṃ suvijñeya ātmā āgamavatācāryeṇānanyatayā proktaḥ | itarathā aṇīyān aṇutaraḥ aṇupramāṇādapi saṃpadyata ātmā | atarkyam atarkyaḥ, aṇupramāṇo na tarkyaḥ svabuddhyabhyūhena kevalena tarkeṇa | tarkyamāṇe'ṇuparimāṇe kenacitsthāpite ātmani tato'ṇutaramanyo'bhyūhati tato'pyanyo'ṇutaramiti | na hi tarkasya niṣṭhā kvacidvidyate ||

Linked texts (1)