Pramāṇa · Search · About · API

Kaṭha Upaniṣad 2.4

Commentary of Upaniṣadbrahmayogin 2.4

Language
Sanskrit

2.4

tasyaiva tadubhayasādhanatvena rathādiḥ kalpyate—ātmānaṃ iti | ṛtapaṃ jīvātmānaṃ rathinaṃ viddhi | śarīrasya rathahayasthānīyendriyākṛṣyamāṇatvāt śarīrameva ratham | adhyavasāyalakṣaṇāṃ buddhiṃ tu sārathiṃ viddhi | sārathinetṛpradhānarathavaccharīrasya buddhinetṛpradhānatvāt | yadyat kāryaṃ tattad buddhikartavyamevetyabhiprāyaḥ | saṅkalpādilakṣaṇaṃ mana eva pragrahaṃ raśanāṃ viddhi | raśanayevāśvāstathā manasā pragṛhītāni indriyāṇi svasvaviṣayebhyo nivartante | rathakalpanākuśalāścakṣurādīndriyāṇi hayānāḍuḥ | hayāniti vaktavye hayāni iti liṅgavyatyayaśchāndasaḥ | indriyāśvānāṃ śarīrarathākarṣaṇakuśalatvāt | rūpādīn tadgocaraviṣayān viddhi | ātmendriyamanoyuktaṃ śarīrindriyamanobhiḥ saṃyuktaṃ jīvātmānaṃ manīṣiṇaḥ saṃsārī kartā bhoktā iti evaṃ āhuḥ | na hi kevalasyātmanaḥ kartṛtvādirasti | tadgatakartṛtvāderbuddhyādyupādhikṛtatvāt | “dhyāyatīva lelayatīva,” “abhoktā phalabhojyapi” iti ca śruteḥ || 3—4 ||

Linked texts (1)