Kauṣītaki Upaniṣad 3.5
Kauṣītakyupaniṣaddīpikā (Śaṅkarānanda) 3.5
- Language
- Sanskrit
3.5
bhūtamātrā, prajñaivāsyā ekamaṅgamadūḍhaṃ tasyai dhiyo vijñātavyaṃ kāmāḥ parastātprativihitā bhūtamātrā | vākparyāyavaccakṣurādiparyāyāḥ navāpi vyākhyeyāḥ |
evaṃ prajñāyā vibhāgamuktedānīmavibhāgamāha, prajñayā vāgdugdhyeyāktayā saṃvidā vācaṃ vāgindriyaṃ samāruhya samyak tādātmyalakṣaṇena sambandhenārohaṇaṃ kṛtvā, ahaṃ vāgasmītyabhimānaṃ prāpyetyarthaḥ, vācā uktaprajñābhinnenoktenendriyeṇa sarvāṇi nikhilāni nāmāni vaktavyāni āpnoti vācādhirūḍhā prajñā prāpnoti | ayamarthaḥ, na prajñāmantareṇoktamindriyaṃ noktamindriyamantareṇoktaviṣayaprāptiḥ, tato yadyadvinā na bhavati nopalabhyate vā tattadātmakaṃ, yathā tantūn vinā'nupalabhyamānaḥ paṭastantvātmakaḥ, yathā śuktikāmantareṇa cānupalabhyamānaṃ rajataṃ śuktyā-
tmakaṃ, tathā coktamindriyamantareṇāvidyamāno'nupalabhyamāno viṣaya uktendriyātmakaḥ, uktaṃ cendriyaṃ prajñāmantareṇānupalabhyamānaṃ prajñātmakamiti | yathā vāṅnāmanī prajñayā bhedarahite evaṃ ghrāṇagandhau cakṣūrūpe jihvānna rasau hastakarmāṇi śarīrasukhaduḥkhāni upasthānandaratiprajātayaḥ pādagatayaḥ prajñādhīvijñātavyakāmāścetyāha, prajñayā ghrāṇaṃ samāruhya ghrāṇena sarvān gandhānāpnoti, prajñayā cakṣuḥ samāruhya cakṣuṣā sarvāṇi rūpāṇyāpnoti, prajñayā śrotraṃ samāruhya śrotreṇa sarvān śabdānāpnoti, prajñayā jihvāṃ samāruhya jihvayā sarvānannarasānāpnoti, prajñayā hastau samāruhya hastābhyāṃ sarvāṇi karmāṇmāpnoti, prajñayā śarīraṃ samāruhya śarīreṇa sukhaduḥkhe āpnoti, prajñayopasthaṃ samāruhyopasthenānandaṃ ratiṃ prajātimāpnoti, prajñayā pādau samāruhya
Linked texts (1)
- Kauṣītakibrāhmaṇopaniṣad — Sanskrit