Maitri (Maitrāyaṇīya) Upaniṣad 2.5.1
Maitryupaniṣaddīpikā (Rāmatīrtha) 2.5.1
- Language
- Sanskrit
2.5.1
gamyate ityarthaḥ | evambhūto yaḥ samaṣṭidehaṃ virāḍākhyamabhimanyate sa prajāpatirbrahmā vaiśvānara iti cākhyāyate vedānteṣu | yaḥ punaḥ sa eva vyaṣṭiṅgarauramaṇḍajādicaturvidhamabhimanyate sa viśva ityākhyāyate | tenaiva̍vidhena cetanena svānupraveśamātreṇedaṃ śarīraṃ cetanāyuktamiva pratiṣṭhāpitaṃ pracodayitā vāpyantaryāmirūpeṇaiṣa evāsyeti sarvamuktamityarthaḥ | nanvasaṅgasyātmanaḥ kūṭasthasya kathaṃ śarīrasambandhanibandhanaṃ kṣetrajñatvaṃ kathaṃ vāsya śarīre cetayitṛtvena prerayitṛtvena cāvasthitiriti vismayamāpannā iva punaḥ pṛcchanti “te hocurbhagavan 0 hovāceti” iti | vyākhyātārtho'yaṃ granthaḥ | nātra vismayaḥ kāryo yataḥ svayameva svamāyāśaktimadhiṣṭhāya nirmāya carācaraṃ tatrānupraviṣṭa iti sarvopaniṣatsūdbhūṣyamāṇatvādityabhipretya sarvaśākhāpratyayanyāyena dehasṛṣṭiprakāraṃ tāvadāha “prajāpatirvā 0 asṛjata ” iti | prajāpatirhiraṇyagarbhaḥ, vaiśabdastasya śākhāntaroktaviśeṣasmārakaḥ | tathā hi
Linked texts (1)
- Maitrāyaṇīyopaniṣad — Sanskrit