Maitrayaniya Upanishad 2.5.10

2.5.10

prāpta iti tātparyārthaḥ | tadevamauṣṇyena svarūpeṇa prāṇāntaḥkaraṇabhāvamāpanno vijñānātmā yāṃ yāmavasthāmanubhavati tāṃ tāṃ krameṇa vaktumārabhamāṇo buddhitatsthābhāsāvivekāt prāptān vyapadeśabhedāṃstāvadāha “manomayaḥ 0 ākāśātmeti” iti | manomayo manaḥprāyo manovṛttibhedeṣvaśeṣeṣu viśeṣata upalabhyamānatvāt | prāṇaḥ śarīramasyeti prāṇaśarīraḥ prāṇabhedaireva vyāpriyamāṇatvāt, anyathā cinmātrasya kūṭasthasya svato viśeṣabhāna(1) vyāpārayoranupapatteḥ | bhāḥ citprakāśo rūpaṃ svarūpamasyeti bhārūpaḥ | satyāḥ saṅkalpā avaśyambhāvinaḥ pūrvakṛtajñānakarmasaṃskārabhāvitāḥ saṅkalpā asyeti satyasaṅkalpaḥ | ākāśavadasaṅgo'grāhya ātmā svarūpamasyetyākāśātmā | evamupādhidharmaiḥ svadharmaiścāvivikta ātmā jīvabhāvamupagata ityarthaḥ | taccoktaṃ śvetāśvataropaniṣadi ‘buddherguṇenātmaguṇena caiva ārāgramātropyavaropi dṛṣṭaḥ’ iti | ya evamavidyākṛtopādhimātmatvenopagato vismṛtaparamānandanijasvabhāvaḥ so'kṛtakṛtyamātmānaṃ mene iti tadvṛttāntamāha “sa vā 0 aśnānīti” iti | sa vā eṣa pūrvokto'kṛtārtho'kṛtaprayojanaḥ sannasmādetaccharīragatāddhṛdantarāt