Maitrayaniya Upanishad 6.15

6.15

dūti | prāyaḥ spaṣṭārtho'yamanuvākaḥ | prāgādityāditi ādityotpatteḥ prāg yadbrahmaṇo rūpaṃ so'kālaḥ, sa na kasyāpi kalayitā yato'kalaḥ kalārahita ityarthaḥ | atha ya ādityādya āditya ādyaḥ pravartako yasya sa tathā, sa kālaḥ sakalaḥ kalābhiḥ sahita ityarthaḥ | sakalasya vai iti. saṃvatsaraḥ sakalasya kālasya svarūpaṃ | tasyopāsyatvāya brahmasāmyamāha saṃvatsarāditi | yasmādevaṃ saṃvatsaraḥ sarvakāraṇaṃ tasmāt saṃvatsaro vai prasiddhaḥ prajāpatirhiraṇyagarbhaḥ sūryātmā sa kālaḥ, so'nnamannahetutvāt, brahmaṇo nīḍamālambanaṃ brahmadṛṣṭiyogyaṃ pratīka mityarthaḥ | ātmā ca prāṇināṃ 'sūrya ātmā' dūti mantravarṇāt | evaṃ hyāha mahāṃścāsāvātmeti mahātmā akālātmaka īśvaraḥ, tasminmahātmani sarvāṇyeva bhūtāni kālaḥ pacati jarayati paramātmanyadhiṣṭhāne tadāyattaḥ kālo bhūtāni pacan parivartata ityarthaḥ | tathā ca śrutyantaraṃ 'etasya vā akṣarasya praśāsane gārgi nimeṣā muhūrtā ahorātrāṇyardhamāsā māsā ṛtavaḥ saṃvatsarā dūti vidhṛtāstiṣṭhanti'
( bṛhadā 0 a 0 5 | brā 0 8 ) iti | yasmiṃstu kālātmā savitā pacyate līyate taṃ yo veda sa vedarahasyavidityarthaḥ |
punarapi sakalaṃ kālaṃ stauti “ vigrahavāneṣa 0 bhāti maṇḍale ” iti | vigrahavān mūrtimāneṣa kālaḥ pūrvoktaḥ prajānāṃ sindhurājaḥ samudraḥ samudravat dustara iti yāvat, eṣa savitākhyo yasmāt tatsthastasmin kāle nimittatayā sthitaḥ | ko'sau savitākhyaḥ, yasmādeva saviturime candrādayaḥ sūyante abhiṣūyante āpyāyante svatejaḥpraveśanenetyarthaḥ | atha prasiddhebhyaścandrādibhyaḥ sarvamidaṃ kiṃ, yatkiñcit śubhāśubhamiha loke dṛśyate sukhaduḥkhādautyarthaḥ | tadetebhyaḥ ādityādigrahebhyo nimittabhūtebhya ityarthaḥ | yasmādevamādityanimittā jagatsthitistasmādādityātmā brahma | yata evamprabhāva ādityo'tha tasmāt kālasañjñamādityamupāsītetyetadvidhivākyaṃ, kālasañjñamādityaṃ brahmetyupāsītetyarthaḥ | eke śākhinaḥ kālasañjñālakṣaṇaṃ guṇamaṇādṛṣṭyādityo brahmetyādityopāsanaṃ brahmadṛṣṭyā vidadhati,