Pramāṇa · Search · About · API

Maitrayaniya Upanishad 6.16.4

Maitryupaniṣaddīpikā (Rāmatīrtha) 6.16.4

Language
Sanskrit

6.16.4

etadeva sarvavikārakāraṇatvena sarvādhiṣṭhānatayā spaṣṭīkaroti ityetasmāditi | itiśabda uktaviśeṣaṇasamāptyarthatvena pūrveṇa vā'nveti | etasmādityeva pratīkamidaṃ | eṣa eva kṛtsnakṣaya eko jāgarttīti yato'ta etasmādityādye pratīke yojanā | etasmādākāśāt prasiddhānbhūtākāśādārabhya yadidaṃ jagaccetāmātraccetyamātramiti yāvat, caitanyābhāsavyāptatvenopalabhyamānatvāccetyamapi cetāmātramucyata iti draṣṭavyaṃ | ākāśādisarvaṃ jagadeṣa khalu paramātmā bodhayati bodhavyāptaṃ karoti pālayatītyarthaḥ | kiñcānenaiva paramātmanedaṃ dhyāyate dhyānamātreṇotpādyate ‘so'kāmayata bahu syāṃ prajāyeya’ iti ‘idaṃ sarvamasṛjata’ iti ca śruteḥ | asmiṃścāsminneva pratyastaṃ pralayaṃ yāti ekātmatāṃ gacchatītyarthaḥ | tasmādeka evaiṣa kṛtsnakṣaye jāgartītyupapannamasya sarvadaivānantatvamiti bhāvaḥ | evamupāsyasya paramātmanaḥ svābhāvikaṃ svarūpamupavarṇya tasyopāsanādhiṣṭhānaṃ nirddiśannāhāsyeti | asya paramātmana etadyadvakṣyaktaṃ bhāsvaraṃ svaprakāśaṃ jagadavabhāsakaṃ rūpaṃ svarūpaṃ yadrūpamamuṣminnāditye prasiddhe tapati āditye sthitaṃ sa jagat tāpayati prakāśayati ca, etadasya rūpamiti | kiñcādhūmake'gnau yajjyotistadapyasyaiva rūpamiti sambandhaḥ |

Linked texts (1)