Maitrayaniya Upanishad 6.16.4
Maitryupaniṣaddīpikā (Rāmatīrtha) 6.16.4
- Language
- Sanskrit
6.16.4
etadeva sarvavikārakāraṇatvena sarvādhiṣṭhānatayā spaṣṭīkaroti ityetasmāditi | itiśabda uktaviśeṣaṇasamāptyarthatvena pūrveṇa vā'nveti | etasmādityeva pratīkamidaṃ | eṣa eva kṛtsnakṣaya eko jāgarttīti yato'ta etasmādityādye pratīke yojanā | etasmādākāśāt prasiddhānbhūtākāśādārabhya yadidaṃ jagaccetāmātraccetyamātramiti yāvat, caitanyābhāsavyāptatvenopalabhyamānatvāccetyamapi cetāmātramucyata iti draṣṭavyaṃ | ākāśādisarvaṃ jagadeṣa khalu paramātmā bodhayati bodhavyāptaṃ karoti pālayatītyarthaḥ | kiñcānenaiva paramātmanedaṃ dhyāyate dhyānamātreṇotpādyate ‘so'kāmayata bahu syāṃ prajāyeya’ iti ‘idaṃ sarvamasṛjata’ iti ca śruteḥ | asmiṃścāsminneva pratyastaṃ pralayaṃ yāti ekātmatāṃ gacchatītyarthaḥ | tasmādeka evaiṣa kṛtsnakṣaye jāgartītyupapannamasya sarvadaivānantatvamiti bhāvaḥ | evamupāsyasya paramātmanaḥ svābhāvikaṃ svarūpamupavarṇya tasyopāsanādhiṣṭhānaṃ nirddiśannāhāsyeti | asya paramātmana etadyadvakṣyaktaṃ bhāsvaraṃ svaprakāśaṃ jagadavabhāsakaṃ rūpaṃ svarūpaṃ yadrūpamamuṣminnāditye prasiddhe tapati āditye sthitaṃ sa jagat tāpayati prakāśayati ca, etadasya rūpamiti | kiñcādhūmake'gnau yajjyotistadapyasyaiva rūpamiti sambandhaḥ |
Linked texts (1)
- Maitrāyaṇīyopaniṣad — Sanskrit