Pramāṇa · Search · About · API

Maitrayaniya Upanishad 6.26.4

Maitryupaniṣaddīpikā (Rāmatīrtha) 6.26.4

Language
Sanskrit

6.26.4

'cireṇa bhūmitvaṃ mṛdbhāvamupaiti gacchati mṛdeva bhavatītyarthaḥ, tathā samyak svarūpāpannasya punaranutthānameveti, atrāpi dṛṣṭāntamāha, mṛdvatsaṃsthamiti | mṛdvat sākṣāt mṛttikeva saṃsthā sthitiryasya tanmṛdvatsaṃsthaṃ, atra vatiprayoga uktibhaṅgīmātro mṛdātmanā sthitamityarthaḥ | yathā mṛdātmatāṃ gatamayaspiṇḍamagnyayaskārādayo nābhibhavanti agninā prāgayaspiṇḍa iva tasminnabhivyaktaprakāśena na dahyate na vā'yaskārairlohakārairvikārīkriyata ityarthaḥ | dārṣṭāntikamāha, praṇaśyati iti | yathemau dṛṣṭāntau tathā cittaṃ cittasthaścidābhāso jīvākhya āśrayeṇopādhinā cittena saha praṇaśyati nirābhāsajyotīrūpamāpadyate ityarthaḥ | yadvā cittaṃ sābhāsamantaḥkaraṇaṃ āśrayeṇa vāsanātmakaliṅgena saha praṇaśyati prakarṣeṇa naśyati ucchinnasaṃskāraṃ bhavati punarnotpattyarhaṃ bhavatītyarthaḥ | evamevaitannānyathetyevamarthamāha śloka ityarthaḥ | hṛdyākāśamayaṃ ākāśavadamaṅgaṃ yadvā hṛdaye yadākāśaṃ tatsvarūpaṃ hṛdyākāśamayaṃ, kośo bhāṇḍākārastadvat sarvavastvāśrayatvāt kośamiva kośaṃ, liṅgavyatyayaḥ chāndasaḥ | tathā ca hārdākāśaṃ prakṛtya śrutyantaraṃ 'ubhe asmin dyāvāpṛthivī antareva samāhite ubhāvagniśca vāyuśca sūryācandramasā-

Linked texts (1)