Maitrayaniya Upanishad 6.29.9
Maitryupaniṣaddīpikā (Rāmatīrtha) 6.29.9
- Language
- Sanskrit
6.29.9
bhogānte tamatikramya parāṃ gatiṃ tadviṣṇoḥ paramaṃ padaṃ śāśvataṃ paraṃ brahma yāntyupāsakā ityarthaḥ | ‘śataṃ caikā ca hṛdayasya nāḍyastāsāṃ mūrddhānamabhiniḥsṛtaikā tayorddhamāyannamṛtatvameti viṣvaṅnyā utkramaṇe bhavanti’ ( kaṭho0 6) ityasmin mantre tāsāṃ mūrddhānamabhiniḥsṛtaikā tayorddhamāyannamṛtatvameti iti pādadvayasyārthaḥ muktvā prathamapādopāttaśata raśmyupayogamāha, yadasyeti | asya hṛdayasya sambandhi yadraśmiśatamasti tadapyūrddhamevorddhagatihetubhūtameva vyavasthitaṃ, tena raśmiśatena nirgato devanikāyānāṃ devavṛndānāṃ svadhāmāni tattaddevasthānāni prapadyate, devanikāyamadhye yaṃ devaviśeṣaṃ yaḥ karmaṇā vidyayā copāste sa raśmiśatasyaikena kenacidraśminā tasya devasya padaṃ yātautyarthaḥ | viṣvaṅnyā utkramaṇe bhavantīti caturthapādārthamāha ye naikarūpā iti | ye tvasya hṛdayasya raśmayo'nekarūpā adhastādadhomukhā mṛduprabhā atyalpaprakāśāstamobahulā raśmayastairnirgataḥ sa vihitajñānakarmasādhanarahitaḥ pumān duḥkhakarmopabhogāya dūhaiva bhūmāvevāvaśaḥ san saṃsarati duḥkhamanubhavatītyarthaḥ | tathā ca śrutyantaraṃ ‘ya etau panthānau na viduste kīṭāḥ pataṅgā yadidaṃ dandaśūkaṃ’
Linked texts (1)
- Maitrāyaṇīyopaniṣad — Sanskrit