Pramāṇa · Search · About · API

Maitrayaniya Upanishad 6.6.4

Maitryupaniṣaddīpikā (Rāmatīrtha) 6.6.4

Language
Sanskrit

6.6.4

śrutyantaraprasiddho'muṣminnāditye maṇḍalātmani nihitaḥ sannihitastathā'kṣiṇi cakṣurmaṇḍale vā yastārakaḥ kṛṣṇatārakopalabdhito'ntaryāmau deva eṣa bhargākhya iti | bhargaṃtvamasya kathamityapekṣāyāṃ tannāma nirvakti bhābhirityādinā | bhābhiḥ kiraṇairadhiṣṭhānadharmairasya gatirgamanaṃ viṣayavyāptirasteti vyutpatterbharga ityekaṃ nirvacanamityarthaḥ | nirvacanāntaramāha bharjayatīti | vā athavā bharjayati jagat saṃharatīti rudro bharga iti brahmavādina āṅuriti yojanā | idānīṃ bhakārarephagakārāṇāṃ pratyekanirvacanaṃ bruvannasya bhargākhyāṃ mahīkaroti atha bha ityādinā | bhāsayati tejomaṇḍalāntargatacicchaktyagnenemān sarvvāneva lokāniti bha ityucyata ityarthaḥ | imāni bhūtāni sthāvarajaṅgamātmakāni prāṇānugatacidānandātmanā rañjayati prīṇayati sukhāsaktaṃ karotīti ra ucyata ityarthaḥ | asmin sarvvakāraṇātmani suṣuptipralayayoḥ sarvāḥ imāḥ prajā gacchanti layaṃ prāpnuvanti tathā prabodhasṛṣṭyorasmādevāgacchantyāvirbhavantīti ga ityucyata ityarthaḥ | tasmādbhāsanādrañjanādgamanācca bharagatvādbharrga iti sarvātmocyata ityarthaḥ | idānīmādityādināmanirvacanaṃ kurvaṃstatparyāyaśabdvānapi kāṃścinnirvakti “śaśvat 0 hyāha”

Linked texts (1)