Maitrayaniya Upanishad 6.6.5
Maitryupaniṣaddīpikā (Rāmatīrtha) 6.6.5
- Language
- Sanskrit
6.6.5
iti | śaśvat punaḥ punaḥ sūyamānāt savanakaraṇāt sūryaḥ sūryo hi prātarādisavanakartā prasiddha ityarthaḥ | savanādannādiniṣpādanena prāṇināṃ prasavanāt savitā| ādānādbhaumarasānāṃ prāṇyāyuṣāṃ vā ādityaḥ | pavanāt pavitrīkaraṇāt pāvano vāyvātmāpyeṣa ityarthaḥ | atha api āpo jalamapyayamityarthaḥ | kutaḥ pyāyanājjagadāpyāyanādityarthaḥ | ityevaṃ hi nāmanirvacanānyabhipretyāhācārya ityarthaḥ | evaṃ mantrapādadvayoktamādhidaivakaṃ tattvaṃ nirūcya tṛtīyapādoktamādhyātmikaṃ tattvaṃ nirvakti “khalvātmano 0 hyāha” iti | amṛtākhyaḥ prāṇarūpaḥ prāṇo vā amṛtamiti śrutyantarāt amṛtākhyaḥ khalu prāṇarūpa ātmanaḥ kāryakāraṇasaṅghātasya netā prāṇopādhika ātmā martyasaṅghātanetṛtvena tato vilakṣaṇatvādamṛtākhya ityarthaḥ | cittavṛttyupādhikaścetā, manovṛttyupādhinā mantā, pādopādhipradhāno gantā, pāya upādhinotsraṣṭā, upasthopādhinā''nandayitā, hastopādhikaḥ kartā, vāgindriyopādhiko vaktā, rasopādhiko rasayitā prāṇopādhirghrātā cakṣurupādhiko draṣṭā śrotropādhiḥ śrotā tvagindriyopādhiḥ spṛśati spṛṣṭā bhavatītyarthaḥ,
Linked texts (1)
- Maitrāyaṇīyopaniṣad — Sanskrit