Pramāṇa · Search · About · API

Maitrayaniya Upanishad 6.p3

Maitryupaniṣaddīpikā (Rāmatīrtha) 6.p3

Language
Sanskrit

6.p3

kurvannahorātrābhyāṃ brahmāṇḍāntaḥ parivartate prāṇo'pi śvāsārūpeṇa dehāntaḥ paribhramati, tatraikāhorātrasūryagatyoḥ prāṇasyaikaviṃśatisahasrasaṅkhyāḥ śvāsā bhavantītyāgamaśāstrasiddhaṃ prāṇaparivartanamanumīyate, yadvā śatasaṃvatsaraparimitaṃ hi puruṣāyuḥ [ 'śatāyurve puruṣaḥ śatendriyaḥ' ] iti śrutisiddheḥ | tāvatkālaṃ ca prāṇaḥ śarīrāntaḥ sañcarati, tatraikadvityādivarṣaprāṇasañcaraṇapariccheda ādityaparivartanapracayādhīna iti tadgatyā prāṇagatiranumīyata iti | idānīmantarātmagatyā bahirātmagatyanumānaprakāramāha atha ya iti | athaśabdaḥ paryāyāntarārambhārthaḥ | yaḥ kaścidvidvān prāṇādityātmadarśī ataevāpahatapāpmā adhyātmaparicchedābhimānāmasaṅgarūpapāpmanā rahito'ta evā'kṣādhyakṣa indriyādhyakṣasteṣu svatantro nendriyaparavaśa ityarthaḥ | ataevāvadātamanāḥ nirmalacittaḥ, tanniṣṭhastasminnupāsye niṣṭhā tātparyaṃ yasya sa tanniṣṭhaḥ sannāvṛttacakṣurbāhyaviṣayavyāvṛttendriyaḥ sa u iti chedaḥ sa eva teneti vipariṇeyam | ya evaṃvidho vidvān tenaivāntarātmikyā gatyā prāṇagatyā bahirātmana ādityasya gatiranumīyata ityevaṃ hyāheti vyākhyātam | etaduktaṃ bhavati, adhyātmādhibhūtayoḥ piṇḍabrahmāṇḍayoḥ svasvamānena śataṃ varṣāṇyāyuḥpramāṇa-

Linked texts (1)