Maitrayaniya Upanishad 6.p4
Maitryupaniṣaddīpikā (Rāmatīrtha) 6.p4
- Language
- Sanskrit
6.p4
mityasya samatvādadhyātmagataprāṇātmagatyā śatavarṣānte piṇḍaparityāgalakṣaṇayā bahirātmano'pyādityasya brahmāṇḍapiṇḍaparityāgarūpā gatistanmānena śatavarṣānte bhavedityanumīyate iti | athavā yā prāṇātmano gatirdehadhāraṇalakṣaṇā prāṇāpānavyāpāraiḥ kriyamāṇā tathā bāhyātmana ādityasya brahmāṇḍavidhāraṇarūpodayāstamayanirvartyāhorātravyāpāraiḥ kriyamāṇā gatiranumīyate etacca prākṛtajanabuddhyagocaratvādviddadṛṣṭigamyatvamabhipretya viddānmadhya nirdiṣṭa iti draṣṭavyam | etayoranyatarasya gatyā'nyatarasya gatyanumānopadeśastayorekagatitvacintanārtha iti | idānīmanayoḥ sthānabhedaṃ guṇabhedañca siddhavadanūdya vyatihāraṃ taccintanārthaṃ vidhatte “atha ya eṣo'ntarāditye 0 evāśrito'nnamatti” iti | guṇāntaravidhānārambhārtho'thaśabdaḥ | ya eṣa prasiddho'ntarāditye ādityākhyasya maṇḍalasya madhye hiraṇmayo hiraṇmaya iva hiraṇmayo jyotirmayo'ntaryāmī puruṣaḥ puruṣākārādityadevatāntaranupraveśena labdhapuruṣākāra iti yāvat | ko'sau hiraṇmayaḥ puruṣo ya imāṃ pṛthivīṃ paśyati imāmityupalakṣaṇaṃ trailokyamavabhāsayatītyarthaḥ | asya
Linked texts (1)
- Maitrāyaṇīyopaniṣad — Sanskrit