Pramāṇa · Search · About · API

Maitrayaniya Upanishad 7.10.1

Maitryupaniṣaddīpikā (Rāmatīrtha) 7.10.1

Language
Sanskrit

7.10.1

svacittadoṣavaśādasrairanyathāvagataṃ, idamevātmatattvamasmākaṃ prajāpatinoktamiti manyamānairiti bhāvaḥ | tat āsuramātmatattvamime pratyacā idānīntanā api mūḍhā avivekina upajīvanti ādareṇa gṛhītvā tiṣṭhanti, abhiṣvaṅgiṇo'tyāsaktāstatparāḥ santa ityarthaḥ | te kiṃlakṣaṇāstaryābhighātinaḥ toryyate'nayeti tariḥ saṃsārasāgarātikramaṇasādhanamātmatattvajñānaṃ, tasyāṃ sādhanatvena bhavati iti vedaśāstraṃ taryaṃ, tasyābhihananaśīlāḥ vedamārgavidūṣakā ityarthaḥ | anṛtābhiśaṃsino jñānādajñānādvāpi mṛṣāvadanaśīlāḥ | yataste'nṛtameva satyamiva paśyanti satyameva paśyantītyarthaḥ | anṛtasya satyatvena darśane dṛṣṭāntamāha, indrajālavaditi | yata evaṃ vedaviruddhaḥ sampradāya āsura evāsatyamūlaścāto yadvedeṣvabhihitamuktaṃ tatsatyaṃ yathārthaṃ tadupādeyamityarthaḥ | yadvedeṣūktaṃ tadeva vidvāṃsaḥ samyakpaṇḍitā upajīvanti ādareṇa gṛhṇanti, na hetuvādapaṭubhirabhihitamityarthaḥ | anayā''khyāyikayopādeyamarthamupadiśati, tasmāditi | brāhmaṇagrahaṇamupalakṣaṇaṃ, traivarṇiko na kadāpyavaidikaṃ vedaviruddhaṃ vedārtha- jñānānupāyarūpaṃ ca śāstrāntaramadhīyītetyarthaḥ | tādṛkśāstrāntarādhyayane doṣaṃ sūcayati, ayamarthaḥ syāt | adhamāsuradṛṣṭyopātto'dhaḥpātarūpo'rthaḥ phalaṃ syāditi bhayāditi vākyaśeṣaḥ |

Linked texts (1)