Maitri (Maitrāyaṇīya) Upaniṣad 7.9

7.9

mantare'bhyantare tamasyeva bhujaṅgatatvāvaraṇe rajjutvāvabhāsanimitte varttamānā ye te mūḍhā iti yojanā | mohavyāptāḥ sadasadivekaśūnyāḥ te kiṃ pariyanti saṃsāramaṇḍale paribhramanti, naiṣāṃ śreyaḥprāptyāśā'stītyarthaḥ | kiṃlakṣaṇāsta iti tān viśinaṣṭi, veṣṭyamānāḥ putrapaśudhanakṣetrāditṛṣṇāpāśaśataiḥ saṃveṣṭyamānāḥ | anena teṣāṃ saṃsāraparibhramaṇāvicchede kāraṇamuktaṃ | tathā ca śrutyantaraṃ 'kāmān yaḥ kāmayate manyamānaḥ sa kāmabhirjāyate tatra tatra' iti | svayamandhīrāḥ paṇḍitammanyamānā iti viśeṣaṇāntaraṃ | vayameva dhīrā dhīmanto vivekinaḥ śāstrakuśalā ityātmānaṃ paṇḍitaṃ manyamānā natu samyak paṇḍitāste | anena teṣāṃ satsaṅgadaurlabhyaṃ darśitaṃ | punastān viśinaṣṭi, dandramyamāṇāḥ kuṭilāmanekarūpāṃ gatiṃ gacchantaḥ, jarāmaraṇa rogādiduḥkhaśatairupadrūyamāṇā iti vā, anena teṣāṃ puṇyamārgapravṛttyabhāvaḥ sūcitaḥ | teṣāṃ mārgapradarśakā api tādṛśā evetyabhipretya dṛṣṭāntamāha, andhenaiveti | ekenāgrayāyinā'ndhena nīyamānā deśāddeśāntaraṃ pratyākṛṣyamāṇā yathā bahavo'nye'ndhāḥ puro'ndhena saha kūpakaṇṭakādiṣu patanto mahāntamanarthaṃ prāpnuvantyevaṃ vedaviruddhavidannānyapradarśitamārgagā api tenaiva saha nirayaprāye saṃsāre patantītyarthaḥ |
idānaum̐ vedairuviṣaye sarvaśiṣṭhamatoparodhanāyetihāsamavatārayati “devāsurā ha vai 0 syāditi” iti | devāśca asurāśca devāsurāḥ, ha vai ityaitihyārthī nipātau, ye babhūvuḥ pūrva devāścāsurāśca te ātmakāmā ātmajñānakāmāḥ santo brahmaṇaḥ svapituḥ prajāpaterantikaṃ samīpaṃ prayātāḥ, tasmai brahmaṇe namaskṛtvā ūcurhe bhagavan vayaṃ hyātmakāmāstvāmupapannāḥ sa tvamasmadrurune'smabhyaṃ brūhi ātmatattvamiti śeṣaḥ | ityucuriti sambandhaḥ | ato yata ātmatattvaṃ na sahasā vaktumucitamataściraṃ dhyātvā vicāryyāmanyata tatkālocitaṃ vaktavyaṃ vijajñau | kiṃ anyatātmāno vai te'surāḥ, prasiddhā asurā anyatātmāno'nyatāyāmanyatve bhedavati dehādāvātmamataya ityarthaḥ | ayatātmāna iti kacit pāṭhaḥ sugamaḥ | tathā ca dehātmavādaṃ prakṛtya chāndogye śrūyate ‘asurāṇāṃ hyeṣopaniṣat’ iti | ataḥparaṃ śrutivacanaṃ | yato dṛḍhaṃ bhedadṛṣṭayo'surā ato'nyatamaṃ devebhya uktādatyantamanyadeteṣāmasurāṇāmātmatattvaṃ prajāpatinoktamityarthaḥ | yadyapi prajāpatinā devānāmasuraṇāṃ ca sādhāraṇamevātmatattvamuktaṃ tathāpi