Māṇḍūkya Upaniṣad 2.9
Māṇḍūkyopaniṣaddīpikā 2.9
- Language
- Sanskrit
2.9
idānīṃ turīyaṃ pādamāha-nāntaḥprajñaṃ na mānasavāsanāvilāsadarśanalālasaṃ na bahiṣprajñaṃ nendriyairviṣayāvalokanaparaṃ nobhayataḥprajñaṃ jāgaraṇasvapnāntarālyavasthāvabodhaśūnyaṃ na prajñānaghanaṃ na jñānamātrabodhaṃ na prajñaṃ nirvikalpabodhaśūnyaṃ nāprajñaṃ na bodhābhāvarūpam | adṛṣṭaṃ pratyakṣādi-
pramāṇairanavalokitam | avyavahāryaṃ vacanādānādivyavahāragandharahitam | agrāhyaṃ sarvaprakāragrahaṇāyogyam | alakṣaṇaṃ gandhavattvādibodhaśūnyam | acintyamantaḥkaraṇavṛttayaviṣayabhūtam | avyapadeśyaṃ pṛthivītyādivyapadeśamadvayapadeśāyogyam | ekātmapratyayasāraṃ sarvāddhaitapratyayaḥ sārabhūto'vagatihetutvena yasmiṃstadekātmapratyayasāraṃ vājñānasātītamapyātmabodhenāvagantuṃ
lakṣaṇyādato'rdhamātrāṃ parityajya śeṣamātrā āha-akāra ukāro makāraḥ, spaṣṭam | iti mātrātrayanirdeśārthaḥ | idānīṃ vibhāgena mātrāṇāṃ pādarūpatāmāha-jāgaritasthāno vaiśvānaro'kāraḥ prathamā mātrā | pūrvā mātrā | vyākhyātamanyat | akārasya pūrvamātrātva upapattimāhaāptervyāpteḥ | akāro hi jāgaritasthānādikaṃ sarvamāpnoti | prakārāntareṇa punarniṃruktimāhaādimattvādvvā | a ā i ityevamādirādiḥ sa yasminnasti so'yamādimāṃstasya bhāva ādimattvamādisāmānyavattvamityarthaḥ | prathamapādo'pi yathā pādānāmādirata eva tatsāmānyavānāpnoti cetaratpādajātaṃ pūrvabhāvitvāt | vāśabdaḥ pakṣāntarārthaḥ | viśvākārayoraikyamāptervā''dimattvāddhetvarthaḥ | idānīṃ viśvākārayorāptā ( pyā ) dimattvajñānātphalamāha-āpnoti |
Linked texts (1)
- Māṇḍūkyopaniṣad — Sanskrit