Kathakagrihyasutra 83.4
Kāṭhakagṛhyasūtrabhāṣya 83.4
- Language
- Sanskrit
83.4
caturthī uṣā virāḍrūpeṇa stūyate | he ṛṣayo jñānayuktāḥ turīyā caturthī yā uṣā, sā yajñasyāgniṣṭomasya catuṣṭomamagniṣṭomamitarasaṃsthāprakṛtibhūtaṃ nityam adadhāt ādadhau cakāra | kiṃ kurvatī| yajñasyāgniṣṭomasya pakṣau bhavantī pakṣāviva sampadyamānā | tathā arkaṃ yuñjānā, arcanamarkaḥ pūjā stutistāṃ yuñjānā sambandhayantī kurvatī | svarābharannidaṃ, svariti lokatrayopalakṣaṇārthaṃ, lokatrayamidamārabdhavatī | prakṛtikarmaphalatvādvā svargasyaiva kāmyatvamuktam, nityasyāpi hi agniṣṭomasyāgnihotrāderiva kāmasambandho'pyasti | kā asāvityapekṣāyāmāha virāḍiti | kathaṃ turīyatvaṃ virāja ityapekṣāyāmucyate, gāyatrī triṣṭubjagatī virāḍiti | gāyatryādīni anyāni trīṇi chandāṃsyagniṣṭome vidyante, teneyaṃ turīyetyarthaḥ| pakṣadvayabhavanakartṛtvaṃ tu virāja ityuktam | agniṣṭome ekaviṃśatiḥ stotrīṇāṃ, tatra madhye sthito māhendragrahayajiyajñasyātmatvena kalpate | tadapekṣayā hyucyate ekaviṃśo'gniṣṭomaḥ, agniṣṭomastomaḥ ekaviṃśatistotrīya ityarthaḥ | agniṣṭomaṃ saṃsthāpyāgniṣṭomaḥ somayāgaḥ, tatrāpi māhendragrahayajipradhanāropa ityuktam | ekaviṃśatistotrīyāsvekānnaviṃśatirvirājaḥ santi | tatrobhayadigbhāgavartinau navakāvapekṣya madhyasthā virāṭ pakṣiṇī kalpitā | navakau tu pakṣāviva | atha kathamagniṣṭomaṃścatuṣṭomaḥ | ittham catvāraḥ stomā yasya saḥ catuṣṭomaḥ | te punastrivṛtpañcadaśasaptadaśaikaviṃśāḥ| evaṃ hyāmnāyate - trivṛdbahiṣpavamānaḥ, pañcadaśānyājyāni, pañcadaśo mādhyandinaḥ pavamānaḥ, saptadaśānyājyāni, saptadaśa ārbhavaḥ pavamānaḥ, ekaviṃśo'gniṣṭoma iti |
Linked texts (1)
- Kāṭhakagṛhyasūtra — Laugākṣi, Sanskrit