Pramāṇa · Search · About · API

Nighantu 70.1.2

Nighaṇṭunirvacana 70.1.2

Language
Sanskrit

70.1.2

'gama-hana-jana-khana-ghasāṃ lopaḥ kṅityanaḍiḥ (6, 4, 98)'— ityupadhālopaḥ, auṇādikena 'mānan (u0 4, 140)'—iti sūtreṇa vā manini vāhulakāt (3, 3, 1) ṭilopaḥ, 'ḍābubhābhyāmanyatarasyām (4, 1, 13)| arthaḥ pūrvavadeva | 'gamāgacchateḥ, gacchantīhīyam'—iti-mādhavaḥ | "divaśca gamaścāpāñca jantavaḥ (ṛ0 saṃ0 10, 46, 2)"—"divaśca gamaśca martyem (ṛ0 saṃ0 10, 12, 6)"—iti ca nigamau | gama ityatra chāndasatvādrūpasiddhiḥ || (3) jamā| jamatirgatikarmā (nigha0 2, 10) 'jamu adane (bhū0 pa0)'—janī prādurbhāve (di0 ā0),—'aṅgū vyakti prakṣaṇakānti-gatiṣu (ru0 pa0)' prakṣaṇaṃ secanamiti tadvṛttiḥ | etebhyaḥ 'śvannukṣan pūvan grīhan (u0 1, 151)'—ityādinā parijamabhiti kaninjantaṃ sopasargaṃ nipātitam, vāhulakāt (3, 3, 1) nirupasargamapi bhavati | nipātanādeva kārakaviśeṣasiddhiḥ | 'ḍābubhābhyāmanyatarasyām (4, 1, 13)'| gatau pūrvabadarthaḥ| adanti cāsyāṃ bhūtāni, jātāni vā svakāraṇāt, jāyantevāsyā oṣadhayaḥ| tathācopaniṣat—' adbhyaḥ pṛthivī, pṛthivyā oṣadhayaḥ (tai0 u02, 1)' —iti| athavā vyaktā sarveṣāṃ pratyakṣā na hyākāśādivadvyaktā pṛthivī ; 'tisro mahīruparāstasthuratyā guhā dve nihite darśyekā (ṛ0 saṃ0 3, 56, 2)'—iti ca śrutiḥ| aktā siktā bhavati vṛṣeṇa: 'tasmādasāvimāṃ vṛṣṭyābhyunandyabhijighrati (ai0 brā0 1, 2, 1)'—iti brāhmaṇam| "ye ke ca jamā mahino ahimāyāḥ (ṛ0 saṃ0 6, 52, 15)"—"abhikratvendrabhūradhjaman (ṛ0 saṃ0 7, 21, 6)"— "jamayā atra vasavorata devāḥ (ṛ0 saṃ0 7, 36, 3)"—"adhajmo. adhavā divaḥ (ṛ0 saṃ0 8, 1, 18)"—iti ca nigamāḥ ||