Nighantu 70.1.5

70.1.5

uruḥ | "votoguṇavacanāt ( 4, 1, 44 )"-iti ṅīṣ | ūrṇoti ācchādayati urvī | mahattvādācchādayitrī bhūmiḥ svasmin hitānāṃ vā padārthānām | vṛṇotervā (svā0pa0) pṛṣodarāditvāt (6, 3, 106 ) rūpasiddhiḥ | 'chādanārthaṃ viśiṣṭam'-iti skandasvāmī | vṛṇoterācchādanārthatve'nuvādaśca | "mā sīmavadya ā bhāgurvī kāṣṭhā (ṛ0saṃ0 8,80,8)" - iti nigamaḥ || (11) pṛthvī | 'pratha prakhyāne ( bhvā0 ā0 ) ' - 'prathi-madibhrasjāṃ samprasāraṇaṃ salopaśca (u01,27)'-ktiku-pratyayaḥ samprasāraṇañca | prathate'sāviti pṛthuḥ | pūrvavat ( 4,1,44) ṅīṣ | pṛthvī vistīrṇetyarthaḥ | pañcāśatakoṭiyojanavistīrṇeti pṛthivī | yadvā antarbhāvitaṇyarthāt prathateḥ 'uṇādayo bahulam (3,3,1)", 'bhūte'pi dṛśyante ( 3, 3, 2) - iti vacanāt bhūte ku-pratyayaḥ | brahmaṇā pūrvameva vistāritetyarthaḥ | 'tatpuṣkaraparṇe'prathayat yadaprathayat pṛthivyai pṛthivītvam (ya0 śa011, 16,-13,2)" - iti hi brāhmaṇam | 'pṛthunā rājñā avatāritā pṛthvī' - iti kṣīrasvāmī | stego na kṣāmatyeti pṛthivīm ( ṛ0 saṃ0 10, 31, 6 )"-iti nigamaḥ | "yatraikārthānāṃ padānāṃ sannipātaḥ tatraikaṃ tasya vācakaṃ bhavati; anyeṣāṃ niruktyā yojanaṃ karttavyam" - iti maryādā, ato'tra kṣāmityasya niruktyā yojanam | (12) mahī | "maha pūjāyām” bhvādiḥ ( pa0 ) | "in sarvadhātubhyaḥ ( u0 4, 114 )" - itīnpratyayaḥ | "kṛdikārāt ( 4, 1,45 vā0 )"-iti ṅīṣ | mahyate prajābhiḥ, mahati vā devatāḥ svabhārāvataraṇāya | athavā mānena svaguṇena parimāṇena svasyādūnaṃ parimāṇaṃ pātāle jahāti atikrāmati, mānaśbdājjahāteśca maho | pṛṣodarāditvāt (6, 3, 106) nirvāhaḥ |