Nighantu 70.1.6
Nighaṇṭunirvacana 70.1.6
- Language
- Sanskrit
70.1.6
"ā no mahīmaramatiṃ sajoṣā (ṛ0 saṃ0 5, 43, 6)"—iti nigamaḥ || (13) ripaḥ | 'repṛ gatau (bhū0 ā0)', 'kivvaciṃpracchyāyatastukaṭaprajūśrīṇām (3,3, 178 vā0);—ityatra 'prākpratyayanirdeśāt irdhyasiddhiḥ'—iti vacanād hrasve ripaḥ | gaurityanena samānārthaḥ | yadvā, 'ripha katthana-yuddha-nindā-hiṃsā-dāneṣu' tudādiḥ parasmaipadī | kipi, phakārasya pakāro ghattyayena (3, 1, 85) katthana-yuddhādīnasyāṃ kurvanti tatkāriṇaḥ | yadvā 'lipa upadehe (tu0 u0),' lip | gomayādinā ālipyate iti lip | llayorabhedaḥ | tathāca mādhavīyanirvacanānukramaṇyāṃ 'lepanādepaṇādapi'— iti | yadvā : 'rapalapa vyaktāyāṃ vāci (bhū0 pū0)' 'rapericchopadhāyāḥ (ū0 1, 25)'—ityu'tyaye vidhīyamānamitvaṃ bāhulakādanyatrāpi bhavati | ālapatyasyāṃ prāpinaḥ iti rip, jasi ripaḥ; evaṃrūpasya vede bhūyodarśanāt yathādṛṣṭaṃ pāṭhaḥ | "ririhvāṃsaṃ ripa upasthe antaḥ (ṛ0 saṃ0 10, 76, 3)"—"pāti priyaṃ ripo agraṃ padaṃ veḥ (ṛ0 saṃ0 3, 5)"—iti ca nigamau || (14) aditiḥ | 'dīṅ kṣaye (di0ā0)| 'ityalyuṭo bahulam, (3,3, 113)'—iti kartariktini chāndasaṃ hrasvatvam nañsamāsaḥ | aditiḥ sakala prapañcadhāraṇeṣvadīnā na rivadyate ityarthaḥ | 'aditiradīnā (niru0 4, 22)'—ityatra bhāṣye skandasvāmī yadyapi nañpūrvāt ghateḥ
Linked texts (1)
- Nighaṇṭu — Yāska, Sanskrit