Nighantu 70.1.7
Nighaṇṭunirvacana 70.1.7
- Language
- Sanskrit
70.1.7
kini 'dhatisyati-mā-sthās (7, 4,40)'—itītthe ca rūpaṃ sidhyati, tathāpi ghaternilyamapūrvādarthānvayācca 'dīṅ kṣaye (di0 ā0)' ityasyaivedaṃ chāndasaṃ rūpaṃ draṣṭavyam| tathā coktam—'na saṃskāramādriyeta artho nityaḥ parīkṣeta (ma0bhā0)'—iti| "devestho aditaye syonam (ṛ0 saṃ0 10, 110, 4)"—"tamaśrūkṣanta yājinamupasthe aditeradhi (ṛ0 saṃ0 6, 26, 1)—iti nigamau || (15) ilā| 'īḍa stutau (adā0 ā0)', 'indhī dīptau (ru0ā0)'| anayoḥ 'akarttari ca kārake saṃjñāyām (3, 3, 16)' iti ghañ, pṛṣodarāditvāt (6, 3, 106) iḍerhasvatvam, indhernakāralopo dhakārasya ḍakāro guṇābhāvaśca| īḍyate stūyate vāsyāṃ yajamāno devān, indhe dīpyate'syāṃ śrībhiḥ| yadvā; 'iṇa gatau (adā0 pa0)', 'kādibhyaḥ kit (u0 1, 112)' ityasminsūtre 'bahulānuvṛtteḥ añjamantādapi bhavati'—iti vacanāt ḍa-pratyayaḥ kiravādiguṇābhāvaḥ| gavā samānārthaḥ| yadvā; 'ila svapna-kṣepaṇayoḥ (tu0 pa0)'—ityasmāt| 'igupadhā-jñā-prī-kiraḥ kaḥ (3, 1, 135)' iti ka-pratyayaḥ, 'kṛtyalyuṭo bahulam (3, 3, 113)'—iti adhikaraṇe bhavati| kṣipyante'syāṃ bhāvaḥ, svapyante'syāmiti vā; ḍa-lyorekatvasmaraṇāt ḍatvam| yadvā; 'ilā' ityannanāma gonāma vā (nigha0 2, 7-2, 11), ilā annaṃ gaurvā asyāmastītyarśa āditvāt (5, 2, 127) ac; annavatī gomatī vā iḍā| vakṣcānāntu 'dvayoścāsya svarayormadhyametya sampadyate sa ḍakāro lakāraḥ (prātiṃ0)'—itilatvam ilā, ṝkṣa udāharaṇa-
Linked texts (1)
- Nighaṇṭu — Yāska, Sanskrit