Nighantu 70.10.10
Nighaṇṭunirvacana 70.10.10
- Language
- Sanskrit
70.10.10
vakṣyamāṇanigamāpekṣayā upalaśabdasya ca pāṣāṇe prasiddhatvāt 'teṣāmuparaḥ sthaviṣṭho madhyamaḥ'—iti tatsaṅghātaśabde parvata upalaśabdavācyatvena prasiddha eveti meghagrahaṇaṃ kṛtam| maryādāpakṣasya ca meghagrahaṇameva liṅgamiti uttarāṇi meghasyaiveti| yadā parvatastadā upetya ramante hyasmin abhrāṇīti, meghapakṣe āpa iti| abhividhipakṣe 'nedaṃ nirvacanam'—iti| janervidhīyamāno ḍapratyayaḥ (3,2,67) vāhulakādamerbhavati (3,3,1), kṛduttarapadaprakṛtisvaraṃ (6,2,136) bādhitvā avyayapūrvapadaprakṛtisvaratvam (6, 2, 2)| 'uparo jalavāpanāt'—iti mādhavaḥ| capeḥ kṣudrāditvāt (u0 5, 42) aran draṣṭavyaḥ, samprasāraṇaṃ ca bāhulakāt| 'uparamiva hi nabhasthamraṃ bhūmau parvataśca'— iti mādhavaḥ| atra śrībhojaḥ—'pṛṣipaṭidevikevicapivacimyaścit'—ityalacpratyayaḥ| vyutpattyanavadhāraṇāścāvagṛhyate| meghanāmatve taṃtra—"eṣāmuparā udāyan (ṛ0 saṃ0 7, 7, 16, 3)" —iti nigamaḥ| parvatānāṃ cānveṣaṇīyaḥ "hiraṇyanirṇiguparā na ṛṣṭiḥ (ṛ0 saṃ0 2, 4, 4, 3)"—iti| atra 'uparā asmācchilā dīrghāḥ'—iti mādhavaḥ|| (20) camasaḥ| 'camu adane (bhū0 pa0),' 'atyavicami (u0 3, 113)'—ityādinā asac||
Linked texts (1)
- Nighaṇṭu — Yāska, Sanskrit