Pramāṇa · Search · About · API

Nighantu 70.10.12

Nighaṇṭunirvacana 70.10.12

Language
Sanskrit

70.10.12

'abhra gatau (bhū0 pa0),' pacādyac (3, 1, 134)' abhrantyantarikṣe| āpo rātīti vā apśabde karmaṇyupapade rāterdānārthāt 'āto'nupasarge kaḥ (3, 2, 3),' pakārasya bhakāro vyatyayena (3, 4, 68)| na bhraṃsyatyasmādāpo varṣāsamayādanyatreti vā| yaduktam—'na bhraṃsyati yatastebhyo jalānyabhrāṇi nānyataḥ'—iti nañpūrvāt 'bhrasabhraṃsa adhaḥpatane (bhū0 ā0)'—ityasmāt 'anyeṣvapi dṛśyate (3, 2, 101)'—iti ḍapratyayaḥ| na bhrājate vā varṣāsu malinavarṇatvāt bhrājateḥ pūrvavat ḍaḥ (3, 2, 101)| 'prāṇaḥ pinvavidyudabhreva rodasī (ṛ0 saṃ0 7, 3, 1, 3)'—'udabhrāṇī va stanayanniryanti (ṛ0 saṃ0 4, 7, 18, 2)'—iti ca nigamau|| valākābhirhīyate gamyate iti valāhakaḥ| cārivāhako vā, pṛṣodarāditvāt (6, 3, 106) varṇāgamādinā sādhuḥ| varāhaśabdādvā 'saṃjñāyāṃ kan (5, 3, 75)', rephasya lakāraḥ| uktārtho varāhaśabdaḥ (13), vikṛtasyā-sādhāraṇyārthatvapradarśanāya punaḥ pāṭhaḥ| nigamo'nveṣaṇīyaḥ|| 'miha secane (bhū0 pa0)', pacādyac (3, 1, 134), ṇvaḍāditvāt kutvam| mehati siñcati varṣaṇabhūmiṃ meghaḥ| "vṛṣā vāṃ megho vṛṣaṇā pīpāya (ṛ0 saṃ0 2, 4, 26, 3)"—"asmin meghe vidyut"—iti ca nigamau|| 'dū vidāraṇe (kyā0 pa0)'| "dūṇāterhasvaśca (u0 4, 178)"—iti tipratyayaḥ, hrasvavidhānasāmarthyādguṇo na bhavati| dīryate indreṇa, dūtivat syandamānādhāratvādvā| "dūtiṃ sukarṣa viṣitaṃ nyaśvam (ṛ0 saṃ0 4, 4, 28, 2)"—"īśāno viśvajad dūtim"—iti ca nigamau||

Linked texts (1)