Nighantu 70.11.15
Nighaṇṭunirvacana 70.11.15
- Language
- Sanskrit
70.11.15
"sutarmāṇamadhināvaṃ ruhemeti yajño vai sutarmā nauḥ kṛṣṇājinaṃ vai sutarmā naurvāgvai sutarmā nauḥ (ai0 brā0 1, 3, 2)"—iti brāhmaṇam, "samito navyāhitam (ṛ0 saṃ0 8, 7, 23, 4)"—iti ca nigamau || (46) akṣaram| 'aśū vyāptau (svā0 ā0)' 'aśa bhojane (kyā0 pa0)'| 'aśoḥ saran (u0 3, 67)'—iti saranapratyayaḥ, vaścādinā (8, 2, 36) ṣatvam, 'ṣaḍhoḥ kaḥ si (8, 2, 41)'| aśnute śrotuṃ svābhidheyam, vyāpnoti vā aśnāti vā haviḥ| añjervā (ru0 pa0) bāhulakāt saran nakāralopaśca| 'khari ca (8, 4, 55)'—iti catvam| anakti akṣayati secayati varṣeṇa bhūmim| yadvā, nañpūrvāt kṣarateḥ (bhū0 pa0) pacādyac (3, 1, 113)| na kṣarati, sarvadā sarvaiḥ prayujyamānāpi na kṣīyata ityarthaḥ| 'vāgvai samudro na vai vāk kṣīyate'—iti (ai0 brā0 5, 3, 1) brāhmaṇam| "akṣareṇa prati mima etām (ṛ0 saṃ0 7, 6, 13, 3)"—iti nigamaḥ| 'vācā virūpanityayā'—ityarthaṃ mādhavo'vādīt| "upākṣarā sahasriṇī (ṛ0 saṃ0 5, 2, 16, 4)"—iti ca nigamaḥ || vyutpāditā pṛthivīnāmasu (1, 14,)| mahyate pūjyate'nayā devatā iti vā| "amātraṃ tvā dhiṣaṇā titveṣe mahau (ṛ0 saṃ0 1, 7, 15, 2)"—ityatra vāṅnāmatvamapi yujyate || vyutpāditā pṛthivīnāmasu (1, 14)| adīnā, sarvadā sarvaiḥ prayujyamānāpi na kṣīyata ityarthaḥ| "anāgamo āditaye syāma (ṛ0 saṃ0 1, 2, 15, 5)"—iti nigamaḥ ||