Pramāṇa · Search · About · API

Nighantu 70.11.15

Nighaṇṭunirvacana 70.11.15

Language
Sanskrit

70.11.15

"sutarmāṇamadhināvaṃ ruhemeti yajño vai sutarmā nauḥ kṛṣṇājinaṃ vai sutarmā naurvāgvai sutarmā nauḥ (ai0 brā0 1, 3, 2)"—iti brāhmaṇam, "samito navyāhitam (ṛ0 saṃ0 8, 7, 23, 4)"—iti ca nigamau || (46) akṣaram| 'aśū vyāptau (svā0 ā0)' 'aśa bhojane (kyā0 pa0)'| 'aśoḥ saran (u0 3, 67)'—iti saranapratyayaḥ, vaścādinā (8, 2, 36) ṣatvam, 'ṣaḍhoḥ kaḥ si (8, 2, 41)'| aśnute śrotuṃ svābhidheyam, vyāpnoti vā aśnāti vā haviḥ| añjervā (ru0 pa0) bāhulakāt saran nakāralopaśca| 'khari ca (8, 4, 55)'—iti catvam| anakti akṣayati secayati varṣeṇa bhūmim| yadvā, nañpūrvāt kṣarateḥ (bhū0 pa0) pacādyac (3, 1, 113)| na kṣarati, sarvadā sarvaiḥ prayujyamānāpi na kṣīyata ityarthaḥ| 'vāgvai samudro na vai vāk kṣīyate'—iti (ai0 brā0 5, 3, 1) brāhmaṇam| "akṣareṇa prati mima etām (ṛ0 saṃ0 7, 6, 13, 3)"—iti nigamaḥ| 'vācā virūpanityayā'—ityarthaṃ mādhavo'vādīt| "upākṣarā sahasriṇī (ṛ0 saṃ0 5, 2, 16, 4)"—iti ca nigamaḥ || vyutpāditā pṛthivīnāmasu (1, 14,)| mahyate pūjyate'nayā devatā iti vā| "amātraṃ tvā dhiṣaṇā titveṣe mahau (ṛ0 saṃ0 1, 7, 15, 2)"—ityatra vāṅnāmatvamapi yujyate || vyutpāditā pṛthivīnāmasu (1, 14)| adīnā, sarvadā sarvaiḥ prayujyamānāpi na kṣīyata ityarthaḥ| "anāgamo āditaye syāma (ṛ0 saṃ0 1, 2, 15, 5)"—iti nigamaḥ ||