Nighantu 70.12.21
Nighaṇṭunirvacana 70.12.21
- Language
- Sanskrit
70.12.21
'gāhu viloḍane (bhū0 ā0)'| 'yuc bahulam (u0 2, 74)'—iti yucpratyayaḥ, bahulavacanādbusvatvam| avagāhyate prāṇibhiḥ gahanam| "ambhaḥ kimāsīd gahanaṃ gabhīram (ṛ0 saṃ0 8, 7, 17, 1)"—iti nigamaḥ| atrāmbhaḥ gabhīramityete niruktam yojanīye || (61) gabhīram| gamerdhātoḥ 'gabhīragambhīrau (u0 4, 24)'—iti nugāgamaḥ īranpratyayo makāralopaśca nipātyate| yajñeṣvāhūtaṃ vasatīvaryyādirūpeṇa| "parṣi dīne gabhīra ām̐ (ṛ0 saṃ0 6, 4, 53, 1)"—"na taṃ hanti svato gabhīrāḥ (ṛ0 saṃ0 8, 6, 5, 4)"—iti ca nigamau || (62) gambharam| 'kṛdarādyaśca (u0 5, 42)'—ityarapratyayānteṣu draṣṭavyaḥ| nipātanād gameran bhaḍāgamaśca| 'pūrvacadarthaḥ| yadvā, 'graha upādāne (kryā0 u0)' pūrvacadran, 'hṛgrahorbhaśchandasi' (si0 kau0 vai0 3 a0)| raiphasya makāro bāhulakāt sa cākārāt paraḥ| gṛhyate vasatīvaryyāditvena| "gambhareṣu pratiṣṭhām (ṛ0 saṃ0 8, 6, 2, 4)"—iti nigamaḥ || (63) īm| avyayamidam| "ci yadvām̐ ajathanācarī yathā (ṛ0 saṃ0 4, 3, 14, 4)"—iti nigamaḥ| bahuṣu pāṭheṣu "kam"—iti dṛśyate, tallipibhramataḥ| ataḥ īmityeva paṭhitavyam ||