Pramāṇa · Search · About · API

Nighantu 70.13.7

Nighaṇṭunirvacana 70.13.7

Language
Sanskrit

70.13.7

'ṛṇa gatau' tanādiḥ (pa0)| 'pacādyac (3, 1, 134)' arṇanti gacchantyarṇāḥ| yadvā, arṇa ityakārāntamyudakanāmetyuktam| (151 pṛ0) arśa āditvādac (5, 2, 127)|| jalavatyo hi nadyaḥ| 'arterarṇāṃsyupagāḥ'—iti mādhavaḥ| tatra pakṣe 'dhāpṛvasyajyatibhyo naḥ (u0 3, 6)'—iti napratyayaḥ| yadvā, pacādyaci (3, 1, 134), artteḥ 'udake nuṭ ca (u0 4, 162)'—ityasuni vihito nuḍāgamo bāhulakād bhavati| "ṛṇorapo anavadyārṇāḥ (ṛ0 saṃ0 2, 4, 16, 2)"—iti nigamaḥ|| 'syandūprasravaṇe (bhū0 ā0)'| 'syandeḥ samprasāraṇaṃ ghaśca (u01,11)'—ityupratyayaḥ| syandante ityarthaḥ| "adho akṣāḥ sindhavaḥ srotyābhiḥ (ṛ0 saṃ0 3, 2, 13, 2)"—"yasya te sapta sindhavaḥ (ṛ0 saṃ0 6, 5, 7, 2)"—iti ca nigamau|| 'kula saṃstyāne (bhū0 pa0)'| kolanti saṃstyāyantyasmin śilādaya iti kulaṃ parvataḥ| kule pradhānabhūte parvate bhavāḥ kulyāḥ| 'bhave chandasi (4, 4, 110)'—itiyat| kuliśanirvacane 'kulaśātanaḥ (niru0 6, 17)'—meghasya parvatasya vā samucchritāḥ pradeśāḥ, kulāḥ, teṣāṃ ca śātanaḥ ityukteḥ| meghasya parvatasya vā samucchrite pradeśe kule bhavantīti kulyāḥ| kṣīrasvāmī tu 'kulāni parvatāni śyati paśucchedanena tanūkaroti, kuliśaḥ'—ityuktavān| yadvā, 'kulyā'lpā kṛtrimā sarit (ama0 1, 10, 34)'—ityatra kṣīrasvāmino vyākhyā—'kṛtrimā alpā ca kṣetrasekārthā kulyā'| kule sādhuḥ 'tatra sādhuḥ (4, 4, 68)'—iti yat| yadāhuḥ—'kulyādānaṃ jalaṃ vidyāt kulyo mānye vyavasthitaḥ| dāmpatyaṃ kulamityanye halaṃ vā kulamucyate'—iti| "syandantāṃ

Linked texts (1)