Pramāṇa · Search · About · API

Nighantu 70.14.7

Nighaṇṭunirvacana 70.14.7

Language
Sanskrit

70.14.7

yadvā, vyathiriti krodhanāma (nigha0 2, 13), ārohaṇatāḍanavandhanādibhirna krudhyantītyarthaḥ| 'patattribhiraśramairavyathibhiḥ (ṛ0 saṃ0 5, 5, 16, 7)'—iti nigamaḥ|| (20) śyenāsaḥ| 'śyenaḥ śaṃsanīyaṃ gacchati (niru0 4, 24)'—iti bhāṣye| jasi 'ājjaserasuk (7, 1, 50)'| "śyenāso na duvasanāso artham (ṛ0 saṃ0 3, 5, 5, 5)"— iti nigamaḥ|| (21) suparṇāḥ| 'pṛ pālanapūraṇayoḥ (ju0 pa0)'| 'dhāpavasyajyatibhyo naḥ (u0 3, 6)'—iti napratyayaḥ| supālyante yavasādipradānena, pūrayanti vā nabhaḥ heṣāravādinā saṅgrāmasādhanatvāt| patatervā bāhulakāt napratyayastatkārasya rephaḥ, śobhanagamanā ityarthaḥ| nigamo'nveṣaṇīyaḥ|| (22) pataṅgāḥ| 'patḷ gatau (bhū0 pa0)'| 'pateraṅgac (u0 1, 117)'| yadvā, khacprakaraṇe 'gamestu khacyupasaṃkhyānam (3, 2, 68 vā0)'—iti khac, khaca ca ḍidvā cakravyaḥ (3, 2, 68 vā0), 'khityanavyayasya (6, 3, 66)'—iti mum pataṅgā iti| 'aśvāḥ pūrvaṃ pakṣiṇo'bhūvan—iti śrūyate| "rathe yuktāsa āśavaḥ pataṅgāḥ (ṛ0 saṃ0 1, 8, 18, 4)"—iti nigamaḥ| āśuśabdo viśeṣaṇam|| (23) naraḥ| 'ṇīñ prāpaṇe (bhū0 u0)'| 'nayaterḍicca (u0 3, 63)'—iti jhanapratyayaḥ| jasi naraḥ| nayanti ārohiṇam, karmaṇāṃ netāro vā naraḥ| "tvaṃ sūro harito rāmayornṛn (ṛ0 saṃ0 1, 8, 26, 3)"—iti nigamaḥ| 'nṛn aśvān'—iti mādhavaḥ||

Linked texts (1)