Nighantu 70.2.3
Nighaṇṭunirvacana 70.2.3
- Language
- Sanskrit
70.2.3
(7) kṛśanam| 'kṛśa tanūkaraṇe (di0 pa0)'| 'kṛ-pṛ-vṛji-mandi-ni-dhāñbhyaḥ kyuḥ (u0 2, 76)'—iti vidhīyamānaḥ kyurvāhulakād bhavati| kṛśyati tanūkaroti yam| atra mādhavastu-'kṛśirdīptyarthaḥ| kṛśyati svaprabhayā dīpyate, api vā karśayati saṃkṛṣṭaṃ, kṛśameva vā bhavati saṃsthānato rajatāt'—iti| "smaddiṣṭayaḥ kṛśānino nireke (ṛ0 saṃ0 7, 18, 23)"—"abhi śyāvaṃ na kṛśanebhiraśvam (ṛ0 saṃ0 10, 68, 11)"—"abhivṛtaṃ kṛśanairviśvarūpam (ṛ0 saṃ0 1, 35, 4)"—iti nigamāḥ || (8) loham| 'luha katthanādau (bhū0 pa0)'| ghañ (3, 3, 21)| katthate ślāghate'nenātmā,—trivargasādhanatvāt puruṣaiḥ samprārthyate vā| 'lūño haḥ'—iti tu śrībhojadevaḥ| lunāti chinatti pāpasambandhaṃ pātre dīyamānam| nigamo'nveṣaṇīyaḥ|| 'kanī dīptikāntigatiṣu (bhū0 pa0)'| 'vṛṣādibhyaḥ saṃjñāyām (u0 5, 36)'—iti vun-pratyayo dhātvartheṣvapi| rukmādivadartho'nusandheyaḥ| nigamo'nveṣaṇīyaḥ|| atra subodhinī—'kaci dīptibandhanayoḥ (bhū0 ā0)'| kacyate varṇena dīpyate badhyate kuṇḍalādirūpeṇeti| 'yuc bahulam (3, 3, 130)'—iti yucpratyayaḥ| dīrgho'tra bāhulakāt| nigamo'nveṣaṇīyaḥ||
Linked texts (1)
- Nighaṇṭu — Yāska, Sanskrit