Pramāṇa · Search · About · API

Nighantu 70.6.3

Nighaṇṭunirvacana 70.6.3

Language
Sanskrit

70.6.3

(1) vastoḥ| atra skandasvāmī—'vastoritīdṛśametedaṃ nāma, na vibhatyantaram, 'doṣāvastorhaviṣmatī ghṛtācī (ṛ0 saṃ0 5, 1, 24, 1)"—doṣāvastorvahīyasaḥ prapitve (ṛ0 saṃ0 1, 7, 18, 1)"—iti samastasyāpi darśanāt| vaste jyotiriti vastoḥ, dyotata iti dyauḥ| evaṃ sarvatra"—iti| vaste (adā0 ā0) ācchādayatīti jyotiḥ| vyatyayena karttari tosun (3, 4, 13)| "kuha sviddoṣā kuha vastoraśvinā (ṛ0 saṃ0 7, 8, 18, 2)"—iti nigamaḥ| kuha kvoti saptamīsāmānādhikaraṇyāt doṣāvastorityapi saptamyā evāvyayalugadhyavasitaḥ || (2) dyauḥ| 'dyuta dīptau (bhū0 ā0)', vāhulakāt ḍopratyayaḥ (u0 2, 64)| dyotate kiraṇasambandhāt| yadvā, 'dyu abhigamane (adā0 pa0)', 'dyugamibhyāṃ ḍoḥ'—iti śrībhojadevaḥ| abhigacchantyasin svaṃ svamabhimatapradeśaṃ prāṇinaḥ| 'gotoṇit (7, 1, 60)'—iti vṛddhiḥ| "madhya ārodhane divaḥ (1, 7, 22, 1)"—iti nigamaḥ|| kecit dyuriti paṭhanti| tadā 'ḍicca'—ityadhikāre 'dyudrubhyāṃ ca'—iti bhojasūtreṇa upratyayaḥ| 'dyu abhigamane (adā0 pa0)' dyutereva vā 'aśvādyaśca (u0 5, 30)'—iti ḍun-pratyayānto nipātito draṣṭavyaḥ| ubhayatra pūrvokta evārthaḥ| "dyubhiskubhiḥ paripātamasmān (ṛ0 sa0 1, 7, 37, 5)"—"tvamagne dyubhistvamāśuśukṣaṇi (ṛ0 saṃ0 2, 5, 17, 1)"—iti nigamau || (3) bhānuḥ| 'bhā dīptau (adā0 pa0)', 'bhādābhyāṃ nuḥ (u0 3, 31)| bhātyādityādhikaraṇasambandhādeva| "uddhyā uṣaso

Linked texts (1)