Nighantu 70.7.3
Nighaṇṭunirvacana 70.7.3
- Language
- Sanskrit
70.7.3
2, 5, 21, 3)"—iti' "āviryenā akṣaṇodrāmyāṃ ( ṛ0 saṃ0 3, 2, 15, 3 )"—iti ca nigamau || ! (7) yamyā | 'yama uparame (bhū0 pa0)' | abhyādyacca ( u0 4, 108),—iti yakpratyayānto nipātyate | uparamayati prāṇināṃ ceṣṭāḥ | athavā 'gadamadacarayamaścānupasarge ( 3, 1, 100 )'—iti yat kartari bāhulakena | yadvā, yamanīyā uparamayitavyā ādityacāreṇeti yathāprāpto yat nigamo'nveṣaṇīyaḥ || (8) namyā | (9) doṣā | (10) naktā | (11) tamaḥ | (12) rajaḥ | (13) asiknī || (14) payasvatī | payo'syā astīti | 'asmāyāmedhāmrajo viniḥ (5, 2, 121)' | 'bahulaṃ chandasi (5, 2, 122)'—ityukteḥ matupi varace ca 'ugitaśca (4, 1, 6)'—iti ṅīp | 'tasau matvarthe (1, 4, 16)'—iti bhasajñāvidhānāt rutvaṃ na bhavati | nigamo'nveṣaṇīyaḥ || (15) tamasvatī | tāsyantyaneneti ( di0 pa0 ) tamo'ndhakāraṃ tena tadvatī | pūrvavat prakṛtyā | nigamo'nveṣaṇīyaḥ || (16) ghṛtācī | 'ghṛ kṣaraṇadīptyoḥ ( cu0 pa0 )' 'gṛ ghṛ secane (bhū0 pa0)' | 'añjighṛṣibhyaḥ ktaḥ ( u0 3, 86 )'—secayatyanena bhūmiṃ parjanyaḥ, kṣarati meghāt dīptaṃ vā svena tejasā devatātvāditi ghṛtamatrāvaśyāyalakṣaṇaṃ jalam, tadañcati | ṛtvigdadhṛksragdiguṣṇigañcu yujikruścāśca ( 3, 2, 59 )'— iti añcatergatyarthāt (bhū0 pa0) kini 'aniditām ( 6, 4, 24 )'—iti nalope, 'acaḥ (6, 4, 138)'—ityakāralope, cau (6, 3, 138)'—iti dīrghe, 'aśvateścopasaṅkhyānam (4, 1, 6 vā0)'—iti ṅīp, ghṛtācīti| nigamo'nveṣaṇīyaḥ||