Nighantu 72.13.5
Nighaṇṭunirvacana 72.13.5
- Language
- Sanskrit
72.13.5
"sakṣvādeva pra paspuraḥ (ṛ0 saṃ0 1, 3, 25, 1)"—iti skandasvāmī || (33) myakṣati| myakṣergatikarmaṇo rūpam'—iti skandasvāmī || (34) sacati| saca samavāye (bhū0 u0)'| "acchinnapatrāḥ sacantām (ṛ0 saṃ0 1, 2, 6, 1)"—"agniṃ viśvā abhi pṛkṣaḥ sacante (ṛ0 saṃ0 1, 5, 16, 2)"—iti nigamau| 'sacatyṛcchatīti gatikarmasu pāṭhāt'—iti skanda-svāmī || (35) ṝcchati| 'ṛ gatiprāpaṇayoḥ (bhū0 pa0)' | 'pāghrādhmā (7, 3, 78)'—ityādisūtreṇa ṝcchādeśaḥ| "vācā stenaṃ śarava ṝcchantu (ṝ0 saṃ0 8, 4, 7, 5)'—iti nigamaḥ || (36) turīyati| nairuktadhātuḥ || (37) catati| 'cate yācane' syaritet| "dūrādudūramacīcatam"—iti nigamaḥ| 'catatirgatyarthe ca'—iti bhaṭṭabhāskaramiśraḥ || (38) atati| 'ata sātatyagamane'| "ayamu te samatasi (ṝ0 saṃ0 1, 2, 28, 4)"—iti nigamaḥ || (39) gāti| 'gāṅgatau (adā0 ā0)'| vyatyayena parasmaipadī| "niryat—pūteva svadhitiḥ śucirgāt (ṝ0 saṃ0 5, 2, 4, 4)"—iti nigamaḥ || (40) iyakṣati| 'yaja pūjāyām' tudādirātmanepadī| vyatyayena parasmaipadam| 'chandasyubhayathā (3, 4, 117)'—iti hi ārdhadhātukatvāt ṇilopaḥ| yajeḥ sani vā rūpam, abhyāsasya samprasāraṇaṃ vyatyayena| "kavimiyakṣasi prayajyaḥ (ṝ0 saṃ0 4, 8, 5, 4)"—iti nigamaḥ| 'gatikarmā'—iti haradattaḥ || (41) saścati| sacatereva chāndasaḥ śakāra upajanaḥ| "asaścantī bhūridhāre payasvatī (ṝ0 saṃ0 5, 1, 14, 2)"— ṛjīṣiṇa vṛṣaṇaṃ saścataḥ thriye (ṛ0 saṃ0 1, 5, 8, 2)"—iti nigamau || (42) tsarati| 'tsara chadmagatau (bhū0 pa0)'| "abhi tsaranti dhenubhiḥ (ṛ0 saṃ0 5, 7, 18, 1)"—acatsarat spṛśatyaścikitvān (ṛ0 saṃ0 1, 5, 15, 5)"—iti nigamau ||