Pramāṇa · Search · About · API

Nighantu 72.13.7

Nighaṇṭunirvacana 72.13.7

Language
Sanskrit

72.13.7

(53) ṝṇoti| 'ṛṇa gatau' tanādiḥ svaritet| sañjñā-pūrvako vidhiranityaḥ—iti laghūpadhaguṇābhāvaḥ| "abhikṛṣṇena rajasā dyāmṛṇoti (ṛ0 saṃ0 1, 3, 7, 4)" "ṛṇo rapo ana-vadyārṇāḥ (ṛ0 saṃ0 2, 4, 16, 2)"—iti nigamau| ubhayorapi 'ṛṇotirgatikarmā'—iti skandasvāmibhāṣyam|| (54) svarati 'svṛ śabdopatāpayoḥ'| "harī indra pratadvasū abhisvara (ṛ0 saṃ0 6, 1, 12, 2)"—iti nigamaḥ|| atra 'gatikarmā'—ityuktaṃ skandasvāminā| "animeṣaṃ vidathābhi svaranti (ṛ0 saṃ0 2, 3, 18, 1)" ityādau 'gatikarmasvapaṭhito'pi gātyarthaḥ' ityuktam|| (55) sisartti| 'ṛ sṛ gatau' juhotyādiḥ| 'arttipiparyyośca (7, 4, 77)' bahulaṃ chandasi (7, 4, 78)'—iti abhyāsyetvam| "pra vāhavā sisṛtaṃ jīvase na (ṛ0 saṃ0 5, 5, 4, 5)"—iti nigamaḥ| (56) viṣiṣṭi| 'viṣlṛ vyāptau' juhotyādiḥ (ū0)| leṭi 'sibbahulaṃ leṭi (3, 1, 34)'| "agne saṃveṣiṣoragnim (ṛ0 saṃ0 6, 5, 26, 1)"—iti nigamaḥ| 'samantāt prāpaya'—iti bhaṭbhāskaramiśraḥ| (57) yoṣiṣṭi| 'yuṣa hiṃsāyām (bhū0 pa0)'| leṭi sipi vyatyayena guṇaḥ|| (58) riṇāti| 'rī gatireṣaṇayoḥ' kryādiḥ svādiśca| "aghāyamāṇo niriṇāti śatrūn (ṛ0 saṃ0 1, 4, 26 3)"— "lopāmudrā vṛṣaṇaṃ nīriṇāti (ṛ0 saṃ0 2, 4, 22, 4)"—iti nigamau|| (59) rīyate| 'rīṅ śravaṇe' divādiḥ| "edu nimnaṃ na rīyate (ṛ0 saṃ0 1, 2, 28, 2)"—iti nigamaḥ| 'rīyate rejatīti gatikarmasu pāṭhāt gatyarthaḥ'—iti skandasvāmibhāṣyam|| (60) rejati| nairuktadhātuḥ| "havyo naya iṣavān manma rejati (ṛ0 saṃ0 2, 1, 17, 1)"—'calati gacchatītyarthaḥ'—iti skandasvāmī|| (61) dadhyati| 'dadha pālane' svādiḥ| vyatyayena śyan|