Pramāṇa · Search · About · API

Nighantu 72.13.8

Nighaṇṭunirvacana 72.13.8

Language
Sanskrit

72.13.8

"paścādadhā yo aghasya dhātā (ṛ0 saṃ0 2, 8, 4, 5)"—iti ca nigamaḥ|| (62) damnoti| 'dambhu dambhe' svādiḥ || (63) yudhyati| 'yudha saṃprahāre' divādirātmanepado, vyatyayena parasmaipadī || (64) dhanvati| 'rivi ravi dhavi gatyarthāḥ (bhū0 pa0)'| "pari soma pradhanvā svastaye (ṛ0 saṃ0 7, 2, 33, 5)"—"na yasya dyāvāpṛthivī na dhanva (ṛ0 saṃ0 8, 4, 15, 1)"—iti nigamau || (65) aruṣati| nairuktadhātuḥ| "ci dhūmamagne aruṣaṃ miyedhya (ṛ0 saṃ0 1, 3, 6, 4)"—svasāraḥ śyāvīṃ maruṣīmajuṣan (ṛ0 saṃ0 1, 5, 15, 1)"—"pratīcī raneruṣīrajānan (ṛ0 saṃ0 1, 5, 18, 10)"—ityādiṣu skandasvāmibhāṣyam-'aruṣatirgatikarmā'—iti dṛṣṭam| "yuñjanti bradhnamaruṣaṃ carantam (ṛ0 saṃ0 1, 1, 11, 1)"—ityādau dvitryoḥ pradeśayoḥ 'aruṣyatirgatikarmā:—ityapi| ubhayathā dṛṣṭamapi, cakṣuṣu pradeśeṣu darśanāt aruṣatīti pāṭho yuktaḥ || (66) āryati| "māmāryanti kṛtena kartve na ca (ṛ0 saṃ0 8, 1, 5, 3)"—"tamicchayautsairāryanti (ṛ0 saṃ0 6, 1, 21, 6)"—iti nigamau || (67) sīyate| 'ṣiñ bandhane' svādiḥ kryādiśca| vyatyayena śyan| "ḍīyate"—iti pāṭhāntaram| tadā 'ḍīṅ vihāyasāṃ gatau' divādiḥ| nigamadarśanācnirṇayaḥ || (68) takati| 'taka hasane (bhū0 pa0)' "yaḥ śūrasātā paritakmye dhane (ṛ0 saṃ0 1, 2, 33, 1)"—anyonyānmatsargapratakke" iti nigamau ||