Pramāṇa · Search · About · API

Nighantu 72.16.2

Nighaṇṭunirvacana 72.16.2

Language
Sanskrit

72.16.2

antikaśabdāttamapi 'tamodaśca'—iti tādilopaḥ| antikatamamantimam| "aṃthāte antamānām (ṛ0 saṃ0 1, 1, 7, 3)"—"śikṣā vasvo antamasya (ṛ0 saṃ0 1, 2, 22, 5)"—iti nigamau| ādyudāttamantikam, antodāttantu tṛtīyāvahuvacanam, "ato vayamantamebhiryujānāḥ (ṛ0 saṃ0 2, 3, 24, 5)"—iti mādhavaḥ || 'ava rakṣaṇādiṣu (bhū0 pa0)'| 'aveśca vā' iti mapratyayaḥ| gamyate hyālambam| "asmai bahūnāmavamāya sakhye (ṛ0 saṃ0 2, 7, 24, 2)"—"madhyamasyāmaghamasyāmuta sthaḥ (ṛ0 saṃ0 1, 7, 27, 5)"—iti nigamau || upapūrvāt mināteḥ 'anyeṣvapi dṛśyate (3, 2, 101)'—iti ḍaḥ| upacchidyate hyantikam| "upame rocane divaḥ (ṛ0 saṃ0 6, 6, 1, 4)"—"assāidutyamupamaṃ svarṇām (ṛ0 saṃ0 1, 4, 27, 3,—iti nigamau || vyādhikarmasu śākapūṇeratiriktā eva "vinyākaḥ"—"uruvyacāḥ"—"citre"—iti skandasvāmī || (1) dambhoti| "dambhu dambhe" svādiḥ (pa0)| "na tvā ketā ā dambhuvanti bhūrṇayaḥ (ṛ0 saṃ0 1, 4, 20, 2)"—iti nigamaḥ || (2) śrathati| śratha kratha ktha hiṃsāyām (bhū0 pa0)| śrathad vṛtramuta sanoti vājam (4, 8, 27 1)"—"nava puro navatiṃ ca śrathiṣṭam (ṛ0 saṃ0 5, 6, 23, 5)"—iti nigamau| (3) dhvarati | (4) dhūrvati | 'turva dhurva durva thurva hiṃsārthāḥ (bhū0 pa0)' | 'upadhāyāśca (8, 2, 78)'—iti dīrghaḥ | "dhūrasi dhūrva dhūrvantaṃ dhūrvaṃ (ya0 vāṃ0 saṃ0 1, 8)"—iti nigamaḥ || (5) vṛṇakti | vṛjī varjane rudhādiḥ | "ni cakreṇa rathyā duṣpadā vṛṇak (ṛ0 saṃ0 1, 4, 16, 4)"—iti nigamaḥ || (6) vṛścati | 'vaśca chedane' tudādiḥ | 'grahijyā (6, 1, 16)'—ityādinā samprasāraṇam |

Linked texts (1)