Pramāṇa · Search · About · API

Nighantu 72.17.4

Nighaṇṭunirvacana 72.17.4

Language
Sanskrit

72.17.4

saṅgīrtyante'tra yoddhāraḥ, samyak kṛtyante chidyante āyudhairvā| "iṣudhiḥ saṅgā pṛtanāśca sarvāḥ (ṛ0 saṃ0 5, 1, 16, 5)'—iti nigamaḥ| (15) samitiḥ| sampūrvāditeḥ ktin| "rājānaḥ samitāviva (ṛ0 saṃ0 8, 5, 6, 1)"—iti nigamaḥ|| (16) samanam| sama prama acaiklavye (bhū0 pa0),| samanti viklavā bhavantyasmin śūrāḥ| "jyā iyaṃ samane pāryantī (ṛ0 saṃ 5, 1, 16, 3)"—iti "ci yā sṛjati samanaṃ (ṛ0 saṃ0 1, 4, 4, 1)"--iti ca nigamau|| (17) mīvhe| "mīvham"—iti dhananāmasu vyākhyātaśca (236 pṛ0)| mīvhārthatvāt saṃgrāmo'pi mīvham| yadvā, mīvhamasminnastīti 'lugakāraikārarephāśca (4, 4, 128 ghā0 2)' —iti matvarthīyasya luk| "pradhane"—ityapaṭhitamapi saṃgrāmanāma| prakīrṇānyasminniti ābharaṇarūpeṇa cūḍāmaṇikaṭakavikṣepāt| "svarmīvhe nara ājā havante (ṛ0 saṃ0 1, 5, 5, 1)" —iti nigamaḥ| 'svarmīvhe| svarityudakanāma| udakārthe saṃgrāme ājau anyasminnapi saṃgrāme'—iti skandasvāmibhāṣyam| "sa jāmibhiryatsamajātimīvhe (ṛ0 saṃ0 1, 7, 10, 1)" —iti ca||| (18) pṛtanāḥ| 'pṛṅ vyāyāme (tu0 ā0)' 'pṛpūsāṃ kvit' —iti tananpratyayaḥ| vyāpriyante'tra yoddhāraḥ| "raṇāya triṃghan pṛtanāsu śatrūn"—iti nigamaḥ| (16) spṛdhaḥ| sparddhe saṅgharṣe (bhū0 ā0)| kvibvacipracchiḥ (3, 2, 178 vā0)'—ityatra 'prāk pratyayanirdeśādiṣṭasiddhiḥ (3, 2, 178 bhā0)'—ityukteḥ kvip| pṛṣodarāditvāt rephasya ṛkāro'lopaśca| śasi spṛdhaḥ| sparddhante'tra parasparaṃ yoddhāraḥ| "jayema saṃyudhi spṛdhaḥ (ṛ0 saṃ0 1, 1, 15 3)"—iti nigamaḥ|

Linked texts (1)