Nighantu 72.17.5
Nighaṇṭunirvacana 72.17.5
- Language
- Sanskrit
72.17.5
spṛdha iti saṃgrāmanāma, tatkaroti (3, 1, 25 vā0 2)'—iti ṇijantāt kvip, saṃgrāmakāriṇa ityarthaḥ—iti skandasvāmibhāṣyam| (20) mṛdhaḥ| 'amarddhantā somapeyāya deghā (ṛ0 saṃ0 3, 1, 25; 4)'—'miho na pātamasrudham (ṛ0 saṃ0 3, 14, 1)'—ityādau 'mṛdhirhiṃsārthaḥ'—iti skandasvāmibhāṣyam| tatra pūrvavat kvip śas| "ayaṃ sutaḥ sumakhamā mṛdhaskaḥ (ṛ0 saṃ0 2, 6, 21, 4)"— "vi na indra mṛdho jahi (ṛ0 saṃ0 8, 8, 10, 4)"—iti nigamau|| (21) pṛtsu| pṛtanāśabdaśca saṃgrāmanāmasu paṭhito'pi 'nāsikāpṛtanāsānūnāṃ naspṛtsnavo vācyāḥ (6, 1, 6 3 vā0) —iti pṛdādeśo vikṛtatvāt punaḥ pāṭhaḥ| "yamagre pṛtsu matryam (ṛ0 saṃ0 1, 2, 23, 2)"—iti nigamaḥ| (22) samatsu| sampūrvādteḥ kvip sambhakṣayanti yoddhṛṇāmāyūṃṣi| sampūrvānmadī harṣe ityasmādvā kvipi samo malopaḥ| saṃhṛṣyanti tatra subhaṭāḥ| "samatsu tvā havāmahe (ṛ0 saṃ0 5, 8, 36, 3)"—"dhanvanā tīvrāḥ samado jayema (ṛ0 saṃ0 5, 1, 16, 2)"—iti nigamau| (23) samarye| maryaśabdo manuṣyanāmasu vyākhyātaḥ (166 pṛ0) maryaiḥ maraṇadharmibhiḥ saha vartate, sahaśabdasya sabhāvaḥ| "māsmai-tādgagapagūhaḥ samarye (ṛ0 saṃ0 7, 7, 16, 4)"—"tavasvadhāva iyamāsamarye (ṛ0 saṃ0 1, 5, 7, 1)"—iti nigamau || (24) samaraṇe| sampūrvāt ṝ sṛ gatau (bhū0 pa0)'—ityasmāt lyuṭ| "māṃ vṛtāḥ samaraṇe havante (ṛ0 saṃ0 3, 7, 17, 5)"—iti nigamaḥ || (25) samohe| 'uhir duhir ardane (bhū0 pa0)'| nañpūrvādduherghañ| samyaguhyante arghyante'tra mitho yoddhāraḥ| 'adhigava oham (ṛ0 saṃ0 1, 4, 27, 1)'—ityādau vaheridaṃ rūpamiti skandasvāmī|
Linked texts (1)
- Nighaṇṭu — Yāska, Sanskrit