Nighantu 72.2.2

72.2.2

'tanu vistāre (tanā0 pa0)' 'balimalitanibhyaḥ kayan (u0 4, 67),—iti kayanapratyayaḥ| kulaṃ tanoti vistārayati| "mā nastoke tanaye mā na āyau (ṛ0 saṃ0 1, 8, 6, 3)"—iti nigamaḥ || (4) tokama | tujeḥ, stuceḥ, tanateḥ, tudyatervā manini (u0 4, 140) kakāro'ntādeśaḥ, taghateḥ kugāgamaḥ pṛṣodarāditvāt | nigamo'nveṣaṇīyaḥ || (5) tavama | takatergatikarmaṇaḥ ( nigha0 2, 14 ) manin (u0 4, 140), tucergatyarthādvā manin (u0 4, 140), astvamukārasya ( ī, 3, 106 )| pūrveṇa tucā samānārthaḥ| nigamo'nveṣaṇīyaḥ || (6) śeṣaḥ| 'śiṣṭa sarvopabhoge' curādirbhūvādiśca ( pa0 ), aśun (u0 4, 184)| mriyamāṇe pitari kulasantānārthaṃ pariśeṣayati, pariśiṣyate vā pitrādibhiḥ saha na mriyate svayamavatiṣṭhate, ityarthaḥ| yadvā, 'śiṣlṛ viśeṣaṇe' rudhādiḥ parasmaipadī, aśun (u0 4, 184)| viśiṣyate pitrādyātmano'tiśayitaṃ karoti hi vidyādibhiḥ| 'punātu pitrā prajā me pavrakryasīmātmanaḥ kurute'—iti brāhmaṇam| tathā 'putramevaikamicchantyātmano guṇavattaram'—iti mahābhāratam| yadvā, 'śiṣa hiṃsārthaḥ' bhūvādiḥ parasmaipadī, śeṣati hinasti mātāpitarau| 'yadā pipeva'—iti mantraḥ pūrvameva darśitaḥ| "na śeṣe agne anyajātamasti ( ṛ0 saṃ0 5, 2, 6, 2 )'—2)"—"mā śeṣamā mā tanasā ( ṛ0 saṃ0 4, 4, 8, 4 )"—iti ca nigamau || (7) apraḥ| karmanāmasu vyākhyātam ( 2, 1 ) bāhulakādapatye'pi bhavati| 'āpnoterhasvaśca nuṭ ghā'—iti bhojarājena karmākhyāgrahaṇaṃ na kṛtam| āpnotyanena sarvān, kāmān pitā, āpyate ghā mahatā puṇyena "yadcitramapna uṣaso vahanti (ṛ0 saṃ0 1, 8, 4, 5)"|