Pramāṇa · Search · About · API

Nighantu 72.3.5

Nighaṇṭunirvacana 72.3.5

Language
Sanskrit

72.3.5

(13) marttāḥ| vyākhyātāḥ| "mā no marttā abhidruhan (ṛ0 saṃ0 1, 1, 10, 5)" "taṃ marttā amaryam (ṛ0 saṃ0 8, 6, 25, 1)"–iti ca nigamau|| (14) vātāḥ| 'vṛñ varaṇe (svā0 u0)' 'tātavrātalāt supitta'–ityādi sūtreṇa bhojarājena kṛtpratyaye ār̤āgamo nipātyate| vṛṇvanti svamabhimataṃ devatābhyaḥ tapasārādhitebhyaḥ praviśante vā yajñādau| yadvā, vāto dhānyādisañcayaḥ| tadvanto vātāḥ| matvarthīyo'kāraḥ| yadvā, vratamiti karmanāma (nigha0 2, 1) annaṃ vā| annamapi vratāyaitasmādevetyukteḥ tadīyāḥ tasyedam (4, 3, 120)'–ityaṇ| 'karmaṇā jāyate jantuḥ karmaṇaiva pramucyate'–ityukteḥ karmaṇāmardhakāritvācca manuṣyāṇāṃ karmasambandhitvam| 'atho annād bhūtāni jāyante jātānya- 'iṇ gatau (adā0 pa0)' 'chandasīṇaḥ (u0 1, 2)—ityuṇapratyayaḥ | gacchanti grāmāt grāmam, gamanaśīlāḥ | "bāhubhyāmagnimāyavo'jananta (ṛ0 saṃ0 7, 6, 2, 5)"—"āyorhaṃ skambha upamasya nīle (ṛ0 saṃ0 7, 5, 33, 6)"—iti ca nigamau | 'antodātta āyuśabdo manuṣyavacanaḥ'—iti mādhavaḥ || 'yamu uparame (bhū0 pa0)' 'yamerduk—iti śrībhojadevaḥ | 'anudāttopadeśavanatitanotyādīnām (6, 4, 37)'—ityādinā anunāsikalopaḥ | yamyante niyamyante ācāryeṇa apathapravṛttāḥ, rājñā vā | "yo asti yādvaḥ paśuḥ (ṛ0 saṃ0 5, 7, 16, 1)"—iti nigamaḥ | atra mādhavaḥ—'yaduṣu bhavo yādvo yaduriti manuṣyanāma'—iti ||

Linked texts (1)