Pramāṇa · Search · About · API

Nighantu 72.5.1

Nighaṇṭunirvacana 72.5.1

Language
Sanskrit

72.5.1

(1) agruvaḥ| 'jantvādayaśca (u0 4, 100)'—iti rupratyānteṣu nipāteṣu draṣṭavyaḥ| 'agi gatau (bhū0 pa0)'—iti dhātuḥ, nipātanāllopaḥ, tanvāditvāduvaṅ| gacchati karmāṇi prati| yadvā, agraśabde upapade gameḥ pūrvabanipātanāt rupratye pūrvapadaagralopaḥ gameścalopaśca| agre gacchanti tāḥ| "tamīṃ hinvantyagruvaḥ (ṛ0 saṃ0 6, 7, 17, 3)"—iti nigamaḥ| aṅgulīnāṃ bahutvāt sarvatra bahuvacanāntatā || (2) aṇvyaḥ| aṇatiḥ śabdārthaḥ (bhū0 pa0), 'aṇaśca (u0 1, 8)'—iti upratyayaḥ| 'coto guṇavacanāt (4, 1, 44)'— iti ṅīp| aṇanti sphoṭanādiśabdaṃ kurvanti, tālādi śabdaṃ kurvantyābhiriti vā| yadvā, aṇvyaḥ hastaparimāṇāpekṣayālpaparimāṇāḥ| tamīmaṇvīḥ samarya ā (ṛ0 saṃ0 5, 7, 17, 2)" —iti nigamaḥ || (3) viśaḥ| 'viśa praveśane (tu0 pa0)'| 'kip ghaci (3, 2, 178 vā)'—ityatra 'prāk pratyayanirdeśādiṣṭasiddhiḥ'—ityukteḥ kipi repha upajanaḥ viśanti sādhanabhāvaṃ kāryeṣu| 'tamīṃ hinvanti dhītayo daśa viśaḥ (ṛ0 saṃ0 2, 2, 13, 5)"—iti nigamaḥ| 'karmatu dhīyamānā daśāṅgulayaḥ'—iti mādhavabhāṣyam ||

Linked texts (1)