Pramāṇa · Search · About · API

Nighantu 72.7.3

Nighaṇṭunirvacana 72.7.3

Language
Sanskrit

72.7.3

(5) śravaḥ| 'śru śravaṇe (bhū0 pa0)'| karmaṇyasun| śrūyate hyatra varṇyamānaṃ śravo yaśaḥ| taddharmāttācchabdyaṃ vā| "satyaścitra śravastamāḥ" "mattaṃ dadhāmi śravase dive dive (ṛ0 saṃ0 1, 2, 33, 2)"—"abhiśravañca ṛjyantaḥ (ṛ0 saṃ0 4, 7, 6, 3)"— iti ca nigamāḥ| "upa prayobhirāgatam (ṛ0 saṃ0 1, 1, 2, 4)"—ityādiṣu niruktaṭīkāyāṃ skandasvāminā praya ityannanāmetyucyate| tathāca 'aśniti śravaḥ (ṛ0 saṃ0 1, 3, 27, 4)'—ityādinigameṣu vedabhāṣye, 'śrava ityannanāma'—iti spaṣṭamucyate| niruktaṭīkāyāntūbhayathā (niru0 10, 3)| ataḥ prayaḥśravaḥ-śabdayoḥ ubhayorapyannanāmatvaṃ spaṣṭam| tatraikatamasya pāṭho vidvadbhirnirṇīyatām|| (6) pṛcchaḥ| 'pṛcī samparke (ru0 pa0)'| auṇādike kipi dhātoḥ kugāgamaḥ| sampṛktaṃ hi tajjñātṛbhiḥ| pṛcchatirdīnārtha iti vā (adā0 ā0)| "vāyo tatra pra pṛcchatī (ṛ0 saṃ0 1, 1, 3, 3)"—ityādau mādhavenoktam| tatra kipi bāhulakādalopaḥ| dhrīyate hyakṣamarthibhyaḥ| "triḥ pṛccho asme akṣareva pinvatam|| (ṛ0 saṃ0 1, 3, 4, 4)"—ityatra skandasvāmibhāṣyam 'pṛkṣā annanāmaitat paṭhanti| "pṛkṣo bharanta vām (ṛ0 saṃ0 4, 4, 12, 3)"—ityādiṣu bahuvacanāntasya sāmānādhikaraṇyadarśanāt bahuvacanāntaṃ draṣṭavyam—iti| "agniṃ viśvā abhi pṛkṣaḥ sacante (ṛ0 saṃ0 1, 5, 16, 2)"—"pṛkṣo vahatamaśvinā (ṛ0 saṃ0 1, 4, 2, 6)"—iti ca nigamau| "tvaṃśarddho mārutaṃ pṛkṣa īśiṣe (ṛ0 saṃ0 2, 5, 18, 1)"—ityādau tu ṣaṣṭhyekavacanāntamapi dṛśyate ||