Nighantu 72.8.7
Nighaṇṭunirvacana 72.8.7
- Language
- Sanskrit
72.8.7
"nābhā pṛthivyā bhuvanasya majmanā (ṛ0 saṃ0 2, 2, 12, 4)"—"sa inmahāni samithāni majmanā (ṛ0 saṃ0 1, 4, 16, 5)"—"yi rodasī majmanā bādhate śavaḥ (ṛ0 saṃ0 1, 4, 10, 5)"—iti nigamaḥ| nigameṣu tṛtīyaikavacanāntasya prāyaśo darśanāt tadantaḥ paṭhitaḥ|| (24) pauṃsyāni| 'puṃsi abhivarddhane (pa0) curādiḥ| abnyādyaśca (u0 4, 108)'—iti yatpratyayānteṣu nipātiteṣu draṣṭavyaḥ|| "pauṃsyāni niyutaḥ saścurindram (ṛ0 saṃ0 4, 7, 8, 3)"— "yasmin viśvāni pauṃsyā (ṛ0 saṃ0 1, 1, 10, 4)"—"mahattadasya pauṃsyam (ṛ0 saṃ0 1, 5, 30, 5)"—iti nigamāḥ || (25) dharṇasi| 'dhṛñ dhāraṇe (bhū0 u0)'| "sānasivarṇamiparṇasi (u0 4, 104)"—ityasipratyayo numāgamo'pi nipātyate guṇaḥ| dhiyate'nena rājyādi| nigamo'nveṣaṇīyaḥ || (26) draviṇam| dru gatau (bhū0 pa0)'| 'drudakṣibhyāminin (u0 2, 52)'| "sano dadātu draviṇam"—iti nigamaḥ || (27) syandrāsaḥ| 'syadi kiñciccalane (bhū0 ā0)| 'andharandharasilindhedhapuṃḍratīvaraśīghagorendrābhadrasyandakulīrādayaḥ' iti snpratyayānto nipātyate| tasmāt jaserasuk (7, 1, 50)| syandate'nena śatrūn| nigamo'nveṣaṇīyaḥ || (28) śamvaram| vyākhyātamudakanāmasu (1 a0 12 kha0 76)| saṃviyate'nena śatruḥ, saṃvṛṇoti vā tattvata āpadam| śamanamupadravāṇāmutkṛṣṭaṃ ca yuddhādau, śamvenendreṇādīyate vā| balādhidevatāhīndraḥ| 'yā ca kā ca balakṛtirindrakarmaiva tat (niru0 7, 10)'—iti bhāṣyam| nigamo'nveṣaṇīyaḥ || ityaṣṭāviṃśatirvalanāmāni |
Linked texts (1)
- Nighaṇṭu — Yāska, Sanskrit