Nighantu 73.2.11

73.2.11

(46) śmaśā| śma śarīramaśnute vyāpnoti| śmaśabdopapadāt aśnoteḥ pacādyac| udakavāhinī kulyā nār̤ī vāṟnarasavāhinī vā śmaśocyate| śma aśnute iti nirvacanaṃ skandasvāmigranthe nāsti śrīnivāsamate tu svaśabdopapadāt aśnoteḥ pūrvabadac| svaṃ śāsatī śmaśā, vakārasya makāraḥ| "āca śmaśā rudhadvāḥ (ṛ0 saṃ0 8, 5, 26, 1)" || (4) urvaśī| uruśabdopapadāt aśnoterveṣṭervā 'in sarvadhātubhyaḥ (u0 4, 114)'—itīnpratyaye 'kṛdikārāt (4, 1, 45 vā0)'—ṅīp vaśyuttarapade uruśabdasya ulopaśca| uru mahat sthānaṃ yaśo vā vyāpnoti| urubhyāṃ vā aśnute sambhogakāle kāminaṃ vaśīkaroti, śilpopacārakuśaletyarthaḥ| ururvā yaśaḥ kāmo yasyāḥ mahecchetyarthaḥ| vyadhikaraṇo bahuvrīhiḥ| bahvaṣu kāmo yasyāḥ, bahnāṃ vā kāmo yasyāḥ| "urvaśyā vrahman manaso'dhijātaḥ (ṛ0 sāṃ0 5, 3, 24, 1)" || (48) cayunam| vyākhyātaṃ prajñānāmasu (266 pṛ0)| kāntiḥ prajñā vābhidheyā| "sa ittamo'vayunaṃ tatanvat sūryeṇa cayunavaccakāra (ṛ0 sāṃ0 4, 6, 11, 3)" || (49) vājapastyam| vājaśabdo vyākhyāto'nnānāmasu (220 pṛ0), pastyaśabdo gṛhanāmasu (315 pṛ0) vājaśca pastyaśca parametadnādyamasmākamiti manyamānā yasmin devāḥ patanti tam| soma ucyate| "sanema vājapastyam (ṛ0 sāṃ0 7, 4, 24, 6)" || (50) vājagandhyam| 'gandha ardane' curādirātmanepadī| atra miśraṇārthaḥ| 'aco yat (3, 1, 67)'| gṛhyatergandhyādeśo ceti kecit| gṛhyamāṇasya miśrībhāvāt gandhyaṃ miśrayitavyamityarthaḥ| "aśyāma vājagandhyam (ṛ0 sāṃ0 7, 4, 24, 6)" || (51) gadhyam| gṛhṇāteḥ aghnyāditvāt (u0 4, 108) yatpratyayo dhātorgadhyādeśaśca|