Nighantu 73.2.12
Nighaṇṭunirvacana 73.2.12
- Language
- Sanskrit
73.2.12
grāhyaṃ gṛhyamāṇasya miśrībhāvāt ātmanā miśrayitavyaṃ bhakṣayitavyamityarthaḥ| soma ucyate| "ṛjrā vājaṃ na gadhyaṃ yuyūṣat (ṛ0 saṃ0 3, 5, 16, 1)" || (52) gadhitā| graheḥ kai grahasya gadhādeśaḥ| "āgadhitā parigadhitā" (ṛ0 saṃ0 2, 1, 11, 6)| āgṛhītā, avayavaigāḍhyaṃ pariṣvaktā satītyarthaḥ| parigadhitā, sarvato'ntarbahiśca miśritaḥ āliṅganacumbanapuraḥsaraṃ prāsaprajananā satī sānurāgaṃ sambhogāya parigṛhītā ca satītyarthaḥ|| (53) kaurayāṇaḥ| kauraśabdaḥ kṛtaśabdaparyāyaḥ| śatrūn prati kṛtameva yānamāyānaṃ nityaṃ kṛtamanaḥ| yadvā, hastyaśvo ratha ityādisaṅgrāmaṃ kṛtaṃ kalpitaṃ prayāṇābhimukhaṃ yānaṃ vāhanaṃ yasya sa kaurayāṇaḥ| "pāka sthāmā kaurayāṇaḥ (ṛ0 saṃ0 5, 7, 26, 1)" || (54) taurayāṇaḥ| tūrṇaśabdasya taurabhāvaḥ| tūrṇayāṇaḥ kṣipragamana ityarthaḥ| "sa taurayāṇa upapāhi yajñam (ṛ0 saṃ0 3, 3, 16, 3 vā0)" || (55) ahvayāṇaḥ| hrītaśabdasya hrabhāvaḥ| ahrīyamāṇaḥ alajjitamānaḥ yo hyarthibhyo dātuṃ na śaknoti, sa hrīto gacchati, tadasya nāsti, ataḥ ślāghyagamana ityarthaḥ| "anuṣṭupā kṛṇuhvayāṇaḥ (ṛ0 saṃ0 3, 4, 25, 4)" || (56) harayāṇaḥ| harateḥ pacādyaci haraḥ| śatrūṇāṃ jīvitaiśvaryādihantṛ yānaṃ yasya saḥ| śatrujīvitādīnāṃ hartetyarthaḥ| "rajataṃ harayāṇe (ṛ0 saṃ0 6, 2, 25, 2)" || (57) āritaḥ| 'ṛ gatau'|
Linked texts (1)
- Nighaṇṭu — Yāska, Sanskrit