Nighantu 73.2.13
Nighaṇṭunirvacana 73.2.13
- Language
- Sanskrit
73.2.13
'sūcisūtrimūñcyañcyaśūrṇotonām (3 1, 22 vā0 )'—iti vihitasya yaṅaḥ 'yaṅo'ci ca (2, 4, 74 )'—ityatra bahulānuvṛtteranaimittike luki pratyayalakṣaṇe'tra 'sanyaḍoḥ (6, 1, 9)'—iti ṛityasya dvirvacane uradatvābhyāsasya ṛkārasyātve 'rugrikau ca luki (7, 4, 61)'—iti luki niṣṭhāyāṃ chāndasatvādiṭ, ṛkārasya yaṇādeśaḥ 'rori (8, 3, 14)' ityabhyāsarephalope ḍhralope pūrvasya (6, 3, 111) dīrghatve ca ārita iti| yantasya lugabhāvaśchāndasatvāt| stomān prati gato yajñaṃ prati gata ityarthaḥ| "ya āritaḥ karmaṇi karmaṇi sthiraḥ (ṛ0 saṃ0 1, 7, 12, 4 )" || (58) vandī| vandati nairuktadhātuḥ| 'gameriniḥ (u0 4, 6 )'—iti vāhulakādiniḥ| "śuṣṇasya cid vandino roruvad tranā ( ṛ0 saṃ0 1, 4, 17, 5 )" || (56) niṣpapī| 'ghapa samavāye (bhū0 pū0 )'—ityasmāt spṛśatyarthe varttamānāt asuni sakārapakāraviparyyayaḥ| sparśāśrātra tadvārakaḥ sukhātiśayo'bhipretaḥ| sapati spṛśati sukhayatīti sapaḥ, niḥpūrvaḥ, niṣpapā iti prāpte niṣpapī| "mā no magheva niṣpapī parā dāḥ ( ṛ0 saṃ0 1, 7, 18, 5 )"| yadā vinirgatapasā iti paṭhanti, tadā saperapi viparyyastākṣarāt 'puṃsi saṃjñāyāṃ ghaḥ (3, 3, 118)'| arthaḥ sa eva anyat sarvaṃ pūrvavat| athāpi vinirgatapasā iti pāṭhasya prācuryyāt tamāśritya skandasvāminā vyākhyātam || (60) tūrṇāśam| 'tūrṇāśamudakaṃ bhavati| tūrṇamaśnute (niru0 5, 16)'—iti bhāṣyam| tūrṇāśamityanavagataṃ śabdataścārthataśca udakamabhidheyam|
Linked texts (1)
- Nighaṇṭu — Yāska, Sanskrit