Pramāṇa · Search · About · API

Nighantu 73.2.16

Nighaṇṭunirvacana 73.2.16

Language
Sanskrit

73.2.16

svaṃ dhanaṃ hatavān svaghātī san śvaghnī kitavaḥ| svaśabdaḥ svadhetyatra (145 pṛ0) vyākhyātaḥ| "kṛtaṃ na śvaghnī vicinoti devane (ṛ0 saṃ0 7, 8, 24, 5)" || (daṃ6) samasya| samaśabdaḥ sarvaparyāyaḥ sarvanāmasu paṭhyate 'tvatvasamasimanemetyanucāni (phi0 4)'—iti sarvānudāttaḥ| "mā naḥ samasya dūḍhya1" (ṛ0 saṃ0 6, 5, 25, 4)"| "uruṣyāṇo aghāyataḥ samasmāt (ya0 vā0 saṃ0 3, 26)"| "uta samasminnāśiśīhi no vasoḥ (ṛ0 saṃ0 6, 2, 2, 3)"| "nabhantāmanyake same (ṛ0 saṃ0 6, 3, 22, 1)" || kṛtaśabdasya kuṭabhāvaḥ| kuarthāt kuṭeḥ kapratyaya ityanye| carṣaṇiśabdo vyākhyātaḥ paśyatikarmasu (333 pṛ0)| "pitā kuṭasya carṣaṇi (ṛ0 sāṃ0 1, 3, 33, 4)" || vyākhyātaṃ śasvara iti meghanāmasu (83 pṛ0)| "ugro yaḥ śasvaḥ puruhūta tena (ṛ0 sāṃ0 7, 8, 23, 2)" || kuśabdopapadāt punāteḥ 'anipuṇakṛtibhyaḥ kyap'—iti vāhulakāt kyap, koḥ kādeśaḥ| kapūyaḥ duḥpūyaḥ duḥśodhyaḥ duḥkāmetyarthaḥ| kapūyena tadvanto'pi kapūyāḥ, akāro matvarthīyaḥ| kutsitakarmāṇa utthāpitapāpakarmāṇo vocyante| kapūyāḥ santaḥ kepayaḥ| "ī maiṃvate nyaviśanta kepayaḥ (ṛ0 sāṃ0 7, 8, 27, 1)" || 'tūtumetyasya śīghragatyarthasya tūrṇamityamāmaḥ'—iti skandasvāmī| nirvāho nirūpaṇīyaḥ| karoterleṭi 'thāsaḥ saṃ (3, 4, 80)' upapratyayasya 'bahulaṃ chandasi (2, 4, 73)'—iti luk kuruṣa ityarthaḥ| "etā viśvā savanā tūtumā kṣape (ṛ0 sāṃ0 8, 1, 6, 6)" ||

Linked texts (1)