Nighantu 73.26

73.26

(1) āke| (2) parāke| āṅpūrvāt parāpūrvācca ete 'pinākādyaśca (u0 4, 15)'—iti ākapratyayo dhātulopaśca nipātyate| yadvā, āṅpūrvāt parāpūrvācca kirateḥ 'anyeṣvapi (3, 2, 101)'—iti ḍaḥ| ākīrṇaṃ parākīrṇaṃ ca tad vikṣiptamiva bhavati āke nigamo'nveṣaṇīyaḥ|| "kṣayantamasya rajasaḥ parāke (ṛ0 saṃ0 5, 6, 25, 5)"—iti nigamaḥ|| (3) parācaiḥ| 'nīcairiti yadvannayaṃ parākaiḥ'—iti bhaṭṭabhāskaramiśraḥ| nigamo'nveṣaṇīyaḥ|| (4) āre| avyayam| "na hi tvadāre nimiṣaśca neśoḥ (ṛ0 saṃ0 2, 7, 10, 1)"—iti nigamaḥ|| (5) parāvataḥ| īrayatervahatergatikarmaṇo vā saṃsādhane'rthe vartamānāt propasargāt paropasargādvā 'upasargācchandasi dhātvarthe (5, 1, 118)'—iti vatiḥ| pṛṣodarāditvāt praśabdasya parābhāvaḥ| prakarṣeṇa īrati vikṣipta' parāgatamiva vā tad bhavati| "parāvataṃ paramāṃ gantvā u (ṛ0 saṃ0 8, 5, 3, 4)"— "sasārasīṃ parāvataḥ (ṛ0 saṃ0 3, 6, 21, 1)"—iti nigamau|| iti pañca dūranāmāni |
prapitve ityādīni bhāṣyakāraireva niruktāni (niru0 3, 20, 21) |