Nighantu 73.3.14

73.3.14

(32 pṛ0)| mahatyau pūjanīye vā| "vepete bhiyasā mahīṃ (ṛ0 saṃ0 1, 5, 31, 1)"—iti nigamaḥ || (16) urvī| vistīrṇe, ācchādayitryau vā svargādhaḥsthitalokasya| nigamo'nveṣaṇīyaḥ || (20) pṛthvī| prathitā vistāritā brahmaṇā sṛṣṭikāle| nigamo'nveṣaṇīyaḥ || (21) aditī| devamanuṣyādisakalaprapañcadhāraṇe'pyadīne ityarthaḥ| nigamo'nveṣaṇīyaḥ || (22) ahī| meghanāmasu gonāmasu ca vyākhyātam (87 pṛ0| 245 pṛ0)| gamyate prāṇibhiḥ| nigamo'nveṣaṇīyaḥ || (23) dūreante| duḥśabdopapadāt eteḥ 'durīṇo lopaśca (u0 2, 18)'—iti rakpratyayo dhātorlopaśca| 'rori (8, 3, 14)'—iti rephalopaḥ, lope pūrvasya dīrghaḥ (6, 3, 111)| 'anto atateḥ (niru0 4, 25)'—iti bhāṣyam| tatra bāhulakāttan makāraścāntādeśaḥ| 'duḥkhena gamyate dūramato'hyādermadhyācca satatagatau bhavati, na kadācidādau madhye vāsti'—iti skandasvāmī| dūre antamavasānagatiryayoḥ| 'tatpuruṣe kṛti bahulam (6, 3, 14)'—ityaluk| "samānyā vidyute dūreante (ṛ0 saṃ0 3, 3, 25, 2)"—iti nigamaḥ || (24) apāre| 'pāra tīra karmasamāptau' juhotyādiradantaḥ| ghañ| samāptiriti vā samāpyate'neneti vā pāraḥ| 'apāre dūrapāre (niru0 6, 1)'—iti bhāṣye| 'avidyamānaṃ pāramantaṃ yayoḥ te apāre| dūratvena parābhavaṃ darśayati purāṇadṛṣṭyā vā lokaparyyantatām'—iti skandasvāmī| nigamo'nveṣaṇīyaḥ || adhyāyaparisamāptisūcakadvirvacanamiti siddham|| iti devarājayajvaviracite naighaṇṭukakāṇḍanirvacane tṛtīyo'dhyāyaḥ |