Nighantu 73.3.18
Nighaṇṭunirvacana 73.3.18
- Language
- Sanskrit
73.3.18
ityalpasya| dabhramiti damnotervadhakarmaṇaḥ 'sphāyitañci (u0 2, 12,)'—ityādinā rak, 'aniditām (6, 4, 24)'—iti nalopaḥ| sudambhaṃ succhedam ahiṃsatvāt || harateḥ 'arbhakaśca pṛthukapākā vayasi'—iti kapratyaye, hakārasya bhakāre guṇe raparatve akāre copajane ca arbhakamiti nipātyate| acadvṛtamūnaparimāṇa ityarthaḥ || "mā me dabhrāṇi manyathāḥ (ṛ0 saṃ0 2, 1, 11, 7)"—"namo mahadbhyo namo arbhakebhyaḥ (ṛ0 saṃ0 1, 2, 24, 3)" || iti prāptasya| aprāptasyetyaparaḥ pāṭhaḥ| taraterasuni bāhulakādakārasyekāraḥ| tīrṇaṃ prāptamāgatam || sartterasuni rephasya vakāraḥ| sataḥ saṃsṛtam || aprāptasyeti pāṭhe parājitaṃ taraṇaṃ saraṇaṃ ca draṣṭavyam || "tira-ścidaryayā pari (ṛ0 saṃ0 4, 4, 16, 2)"—"pātrevabhindannatsata pati rakṣasaḥ (ṛ0 saṃ0 5, 7, 6, 1)" || ityarddhasya| arddhaśabdo'tra sampravibhāgavacanaḥ, arddhaṃ harate iti napuṃsakanirdeśāt| tvaḥ apagataḥ apetya samudāyān gataḥ pṛthagbhūtaḥ| tanoterupadhāyāḥ pūrvaṃ ukāraḥ, yaṇādeśaḥ, nakārasya cisarjanīyaḥ iti skanda-svāmī| tanoteḥ 'sarvanighṛṣvariṣvalaṣca (u0 1, 151)' iti vanapratyayaṣṭhilopo nipātyate|| nemaśabdo'ñcanāmasu vyākhyātaḥ (225 pṛ0)| sarvādiyam| samudāyādavanītaḥ pṛthagbhūta ityarthaḥ || "pīyati tvo anutvo gṛṇāti (ṛ0 saṃ0 2, 2, 16, 2)"—"pra nemasmin dadbhaśe somo antaḥ (ṛ0 saṃ0 8, 1, 6, 5)" ||