Nighantu 73.4.2
Nighaṇṭunirvacana 73.4.2
- Language
- Sanskrit
73.4.2
(3) kāśiḥ| kāśateḥ 'in sarvadhātubhyaḥ (u0 4, 114)'—itīnpratyayaḥ| prakāśyate iti kāśirmuṣṭiḥ| "yatsaṃgṛbhṇā maghavan kāśiritte (ṛ0 saṃ0 3, 2, 1, 5)" || (4) kuṇārum| kraṇateḥ śabdakarmaṇaḥ 'kraṇoruḥ'—iti bāhulakāt ārupratyayastācchīlikaḥ, cakārasya samprasāraṇaśca| śabdanaśīlaḥ kuṇāruḥ, tanmegha ucyate| "ahasta mindra sampiṇak kuṇārum (ya0 vā0 saṃ0 18, 66)" || (5) alātṛṇaḥ| alaṃśabdopapadāt tṛdehiṃsārthāt 'vīṇasthūṇavaṇabhrūṇakṣūṇatūṇatṛṇaghṛṇādayaḥ (u0 3, 13)'—iti ṇapratyayo dakāralopo guṇābhāvo'lamomakārasyākāraśca nipātyate| yadvā, luṭi dakārasya lopo guṇā bhāvaśca pṛṣodarāditvāt|| alaṃ paryāptamātardanaṃ hiṃsā yasya, vahvadakatvāt megho viśiṣyate| "alātṛṇovala indra vrajo goḥ (ṛ0 saṃ0 3, 2, 2, 5)" || (6) salalrūkam| sampūrvāllubherniṣṭhāyāṃ 'lubho vimohane (7, 2, 54)'—itīḍāgamaḥ| yadvā, sartteḥ 'maṇḍūkolūkorūkaśūkaśambūkayūkavarūkādayaḥ (u0 4, 40)'—ityūkapratyaye guṇe rapare kṛte arityasya dvivacanarephayorlatvāpattiśca nipātyate| saraṇaśīlamatyantadūraṃ naṣṭamityarthaḥ| rakṣo viśiṣyate| "ā kīvata salallūkaṃ cakartha (ṛ0 saṃ0 3, 2, 4, 2)" || (7) katpayam| kamiti sukhanāma| tasya makārasya takāraḥ payasaśca salopaḥ| kampayasaṃ sukhapayasamityarthaḥ| megho'bhidheyaḥ| "tyañciditthā katpayaṃ śayānam (ṛ0 saṃ0 4, 1, 32, 6)" || (8) visnuhaḥ| vipūrvāt sravateḥ kipi| cicidhaṃ sravantīti visuhaḥ āpaḥ| "vayā iva ruruhuḥ sapta visuhaḥ (ṛ0 sāṃ0 4, 5, 6, 6)" ||
Linked texts (1)
- Nighaṇṭu — Yāska, Sanskrit