Nighantu 73.4.22
Nighaṇṭunirvacana 73.4.22
- Language
- Sanskrit
73.4.22
kāmayate ityarthaḥ || (115) ratharyati| rathamātmana icchatīti kyaci rathīyatīti prāpte raipha upajano vyavadhānādītvābhāvaḥ| "eṣa devo ratharyati (ṛ0 saṃ0 6, 7, 20, 5)" || (116) asakrām| samparvāt samānapūrvādvā krameḥ 'janasanakramagamo viṭ (3, 2, 67)'| chandasyupasarge'pi iti hi tatrānuvarttate| 'viḍvanoranunāsikaḥ syāt (6, 4, 41)'| āto lopaśchāndasaḥ| samānasya chandasyamūrddhaḥ (6, 3, 4)'—iti samānaśabdasya sabhāvaḥ| na saktā asaktā tāṃ yāvajjīvamanapāyinīmasmatsajātairaprāptapūrvāmityarthaḥ| "dhenuṃ na iṣaṃ pinvatamasakrām (ṛ0 saṃ0 5, 1, 4, 3)" || (117) ādhavaḥ| 'dhūñ kampane (svā0 pa0)'| pacādyac| antarṇītaṇyartho'tra dhūñ| ādhāvakaḥ| kampayitetyarthaḥ| "viprāṇāścādhavam (ṛ0 saṃ0 7,7, 13, 4)" || (118) anavavravaḥ| vrūñjaḥ| 'ṛdorap (3, 3, 57)'| 'chandasyubhayathā (3, 4, 117)'—ityapaḥ sārvadhātukatvād vacyādeśo na bhavati| vravaḥ vacanam| anavakṣiptavacanaḥ| 'prādimyo dhātujasya (1, 4, 76, vā0)'—iti samāsādiḥ| apratihataśāsana ityarthaḥ| "vijeṣakṛdindra ivānavavravaḥ (ṛ0 saṃ0 8, 3, 16, 5)" ||
Linked texts (1)
- Nighaṇṭu — Yāska, Sanskrit